MIDI & Logica

door Rem Parlando

In deze eerste MIDI-rubirek van het verse jaar 1995 gaan we direct stevig van start met een tweetal nieuwe producten. We beginnen met een introductie van 'Micro Logic'. een nieuwe generatie software-sequencer gecombineerd met volwassen en geintegreerde notatiemogelijkheden. Daarna kunt u het een en ander lezen over de 'Audiotrax Pro', een geluidskaart met vele mogelijkheden.

De ontwikkeling van de software-sequencers gaat, net als bij de meeste andere software, ook gewoon door en resulteert de ene keer in met allerlei functies volge-stouwde breiwerkjes en de andere keer in subtiel vormgegeven intuïtief muzikaal gereedschap. Dit zijn natuurlijk de uitersten, waar nog een hoop tussenin zit. Zoals bekend werd in vroeger tijden de meeste MIDI- software geprogrammeerd voor de Atari en de Apple Macintosh. Maar het lijkt er warempel op dat de PC, stevig geholpen door de grafische gebruiksomgeving Windows, inmiddels de boventoon voert. Ook de 'grote' MIDI-programma's hebben al een Windows-versie of gaan die zeer spoedig krijgen. Dit is ook het geval met Logic, waarvan een korte historische schets een en ander zal verduidelijken. De Duitse 'fabrikant' Emagic is begonnen met Supertrack voor de Commodore 64, waarna het in 1986 pas echt leuk werd met het befaamde programma Notator/Creator voor de Atari. Maar de opvolger hiervan is ook alweer een feit en heet 'Logic'. Men begon met een Atari-versie, direct gevolgd door een Mac-uitgave. Opmerkelijk was dat men, net als bij concurrent Cubase, streefde naar zoveel mogelijk gelijkheid op de beide systemen, zodat een eventuele wisseling van computer geen grote gevolgen voor de gebruiker had. Maar toen de PC nog! In afwachting van het grote Logic voor Windows bracht men afgelopen jaar alvast een 'verkleinde' versie op de markt onder de logische naam 'Micro Logic'.

Micro Logic

Hoewel dit onder Windows werkende programma dus een kleinere uitgave is van het grote Logic, wil dat zeker niet zeggen dat dit gecombineerde sequence-notatie programma daarom minder zou voorstellen. Want het is ook in deze vorm een zeer volwassen stuk gereedschap dat de meeste MIDI-gebruikers volledig zal kunnen bevredigen. Er zijn natuurlijk wel een paar verschillen. Een duidelijk onderscheid is het feit dat Micro Logic maximaal 16 verschillende MIDI-kanalen kan aansturen. Dit betekent dat u maximaal 16 verschillende instrumenten tegelijkertijd kunt laten afspelen, inclusief een complete drumsectie. Overigens is ook in de micro-versie het aantal sporen onbeperkt en slechts afhankelijk van het werkgeheugen van uw computer, waardoor u de partijen naar believen kunt uit-splitsen. Verder zijn er in Micro Logic een aantal gespecialiseerde functies weggelaten en werken een paar andere opties wat omslachtiger, doordat er meer handelin gen moeten worden verricht om hetzelfde te bereiken. Het grote Logic heeft namelijk een aantal functies, windows en menu's om grootschalige bewerkingen ineens uit te voeren en om MIDI-gegevens te converteren. Maar nogmaals, het gaat hier om zaken die driekwart van de gebruikers praktisch nooit nodig zal hebben om zijn of haar muzikale ideën op een goede manier vorm te geven, of het nu gaat om het sequence-gedeelte of om de geïntegreerde notatie-functies. In dit verhaal gaan we langs de belangrijkste mogelijkheden, als een globaal beeld van de wondere wereld die Logic heet. Om tijdens de toekomstige bespreking van het grote Logic een en ander met diepgang te bespreken.

Intuïtief

Een van de belangrijkste kenmerken van (Micro) Logic is dat de gebruiker het programma op een intuïtieve manier kan benaderen. Net als in Windows zelf wordt er veelvuldig gebruik gemaakt van symbolen en iconen, waarachter de vele tot ieders beschikking staande functies verscholen zitten en die met een simpele muisklik aan de gebruiker worden geopenbaard. Deze functies zijn onderverdeeld naar de 'werking' hiervan, wat wil zeggen dat ze tevoorschijn komen als één van de vijf beschikbare vensters wordt opgeroepen. Een goed idee, want zo wordt u pas lastig gevallen met allerlei functies als u ze ook werkelijk op dat moment nodig heeft. Al deze vensters kunnen apart maar ook tegelijkertijd worden geopend, wat het mogelijk maakt uw muzikale zaken op velerlei manieren te beschouwen en te bewerken. Maar soms kan het handig zijn om verschillende exemplaren van hetzelfde venster op het scherm te hebben, zodat u een duidelijk oog heeft op de relatie tussen de verschillende instrument-partijen. De programmeurs van Emagic hebben ook hier aan gedacht en hebben de gebruiker wat dit betreft een volledige vrijheid van keuze gegeven. U kunt dus zoveel combinaties van werkvensters maken als maar wenselijk is. Het Arrange-window is het hoofdscherm en is altijd present als u het programma start. Logisch ook, want hier gebeurt het echte werk. Van boven naar beneden staan alle sporen, die kunnen worden verdeeld over de beschikbare MIDI-kanalen. Horizontaal is een tijdas zichtbaar waarop de maatnummers zijn afgebeeld. Links in dit scherm zijn de toegangen gesitueerd tot functies als Quantize, Velocity, Loop, Delay en Transpose die werken op hele sporen of kleinere delen hiervan, al naar gelang de behoefte. Op deze manier kunt u het opgenomen werk, grafisch zeer werkbaar weergegeven door kleine staafjes (sequence-blokken), op allerlei manieren manipuleren, waarbij u het zicht hierop naar believen kunt aanpassen middels diverse zoom- en schaalfuncties. De muispijl, waarmee u functies activeert, blokken verplaatst en kopieert kan ook nog diverse gedaantes aannemen. Indien gewenst krijgt het de vorm van een potlood om objecten en noten te tekenen, van een gummetje om ze weg te poetsen, van een schaartje om te knippen en van een lijmpotje om objecten te plakken. Ook het invoeren van teksten is op deze manier mogelijk.

Edit-vensters

Een scherm dat altijd zichtbaar is, is het Transport-window. Hiermee kunt u de sequencer bedienen en vindt u de speel-, record- en spoelfuncties. Ze zijn alle met de muis aan te klikken, maar ze kunnen ook worden geactiveerd door zelf te definiëren toetscombinaties. Verder kan men hier ook het tempo en de maatsoort regelen en heeft men toegang tot de punch-in en cycle-modes. Verder geeft een apart 'inwendig' venstertje constant informatie over de in- en uitgaande MIDI-stromen. Behalve de twee genoemde vensters zijn er ook nog drie zogenoemde 'edit- windows'. In de Matrix-editor worden alle noten grafisch door staafjes weergegeven en geeft een bijbehorend klavier precieze informatie over de nootsoort. U kunt hier naar hartelust knippen, plakken en kopiëren, terwijl er voor een goed overzicht ook nog zoom-functies voorradig zijn. Dit venster is daarom heel geschikt voor een wijde blik op nootniveau. De Event-editor daarentegen werkt op elementair MIDI-niveau, want alle aanwezige MIDI-gegevens worden weergegeven als cijfers en letters. Ook hier kunt u veranderen en aanpassen zoveel maar wenselijk is. Micro Logic laat deze editor werken op twee niveau's, wat het gebruiksgemak aanzienlijk vergroot. Het eerste niveau geeft een globaal song-overzicht. Na een muisklik op de naam van een sequence-blok daalt u af naar het tweede niveau, met alle MIDI-gegevens die in het geopende blok zijn opgenomen. Het 'Score-window' tenslotte geeft de gebruiker toegang tot een zeer wezenlijk onderdeel van (Micro) Logic, namelijk de zeer ruim aanwezige notatie-functies, waarin de opgenomen muziek direct zichtbaar wordt gemaakt als noten op notenbalken. Ook hier zijn flink wat edit-functies te vinden en kunt u verder symbolen en tekst toevoegen. Verder kunt u met behulp van de zeventien aanwezige 'styles' het uiterlijk van de partituur van te voren bepalen. Het printen van de partituur is heel eenvoudig en gaat via de binnen Windows gedefinieerde printer. Er is een printvoorbeeld op scherm beschikbaar, waarop u indien nodig door middel van de Page-edit-functie allerlei zaken alsnog kunt veranderen.

Conclusie

Hoewel we via Micro Logic nog 'slechts' een globale blik hebben kunnen werpen op de nieuwe Logic-familie, is het nu al duidelijk dat met deze combinatie van software-sequencing en notatie-faciliteiten op een zeer prettige en volledige manier muziek kan worden gemaakt. Met de beloofde en diepgaande bespreking van het grote Logic in één van de volgende afleveringen van deze MIDI-rubriek zult u dat nog duidelijker worden. U kunt hier natuurlijk op wachten als u een aanschaf overweegt. Maar importeur Mopro maakt het u gemakkelijk. Koopt u nu 495,- zorgt voor een prima prijs/prestatie-verhouding, en u wilt later toch overstappen op de uitgebreidere versie, dan kan dit probleemloos. U betaalt dan gewoon het verschil plus wat extra administratiekosten.

Neem eens een kijkje bij uw MIDI-winkelier of bel voor meer informatie met Mopro (030-880166).

Audiotrix Pro

Het op de markt brengen van geluidskaarten is tegenwoordig een populaire bezigheid. Het zal dan ook niemand verbazen dat er inmiddels al vele soorten en maten in de winkels liggen en dat er nog verschillende zullen bijkomen. Importeur A-Line probeert in deze ontwikkeling een graantje mee te pikken en kondigt vol trots de Audiotrix Pro aan als de geluidskaart van de toekomst. Nou heeft al menig pr-afdeling deze slogan gebruikt en ook misbruikt, dus dat is op zich niets bijzonders. Aan ons recensenten de schone taak door dit soort teksten heen te kijken en zorgvuldig te beschouwen wat zo'n geluidskaart echt kan presteren. Een verslag.

Specificaties

De Audiotrix Pro is van Canadese makelij en is MPC-2 en SoundBlaster/Adlib-compatibel. Het muzikale centrum wordt gevormd door de vernieuwde OPL4-chip van Yamaha, daarbij geholpen door een Yamaha YAC513 stereo seriële 16-bit Digital-to-Audio Converter en een CS4231 parallelle interface (multimedia audio codec). Al deze hardware zorgt ervoor dat de gebruiker de beschikking heeft over maximaal 24 Wavetable-stemmen (er is een ROM- soundbank van 2 Mb), maximaal 20 FM-stemmen en maximaal 44 hybride stem men. Omdat de soundcard de General MIDI-standaard volgt, zijn er in de Wave-ROM 128 'gewone' en 47 percussieklanken beschikbaar. De FM-synthesizer steunt op acht golfvormen en vier extra algoritmes. Verder heeft de Audiotrix een LFO voor vibrato-en tremolo-effecten. U kunt natuurlijk ook zelf uw geluiden opnemen. Door de soepele werking van de Crystal-chip kan dit met 16 bits en full-duplex, wat wil zeggen dat er tegelijkertijd kan worden afgespeeld en opgenomen. Er zijn vele sample- frequenties mogelijk, met als laagste 5.5125 kHz en als hoogste 48 kHz. Omdat de samenwerking met de computer-processor prima is geregeld en er flexibel met DMA-kanalen en data-compressie wordt omgegaan, is het maken van een goede sample op deze manier redelijk gegarandeerd. Voor een ver binding met MIDI-apparatuur is een MPU-compatibele MIDI-uitgang gemonteerd, die overigens ook met een joystick kan worden verbonden. Andere verbindingen met de buitenwereld zijn de line- en mic-ingangen en een line-out voor aansluiting op een externe versterker of op de meegeleverde vier Watts luidsprekertjes.

Installatie

Iedereen weet dat een nieuwe uitbreiding in een PC voor forse problemen kan zorgen. Dit geldt vooral voor geluidskaarten, vanwege het stevige gebruik van interrupts en DMA-kanalen. De makers van de Audiotrix hebben hier rekening mee gehouden en de installatie tot een relatief eenvoudige bezigheid gepromoveerd. Deze is dan ook volledig softwarematig, met een ruime keuze uit te gebruiken processor-adressen. Het geklooi met hardware-jumpers wordt de gebruiker op deze manier bespaard. U monteert de geluidskaart simpel in een uitbreidingsslot, u stopt de setup-diskette in het 3,5" drive en volgt de instructies op het scherm. Heel plezierig is het feit dat u via een automatisch gestarte file-viewer eerst een en ander aan nuttige informatie te lezen krijgt, waardoor te maken installatie-keuzes gefundeerd kunnen worden gemaakt. Hierna is een druk op de enter-toets voldoende om het installatie-proces in werking te stellen, waarna de benodigde drivers en een paar DOS-en Windows-programma's automatisch worden geïnstalleerd. Vervolgens staan test- en diagnose-hulpjes ter beschikking om te horen of de kennismaking tussen Audiotrix en PC geslaagd mag worden genoemd. En mocht u dan toch op problemen stuiten, dan kunt u altijd nog de dunne maar duidelijke handleiding raadplegen.

Software

Deze bestaat grofweg uit twee delen. Na de automatische installatie bevat de harde schijf programma's om te testen, om MIDI-files, waves en mod- files af te spelen en om de diverse geluidsbronnen te mixen. Verder wordt er een jukebox (DOS en Windows) meegeleverd, die vooraf bepaalde lijsten van liedjes en/of geluiden in een zelf gekozen volgorde kan laten afspelen. Al deze software ziet er goed verzorgd uit en is gemakkelijk in het gebruik, waarbij u bij eventuele problemen kunt terugvallen op de informatie uit de handleiding. Dat kan vreemd genoeg niet bij het gebruik van de op zich ruim aanwezige extra en apart te installeren software, alle voor Windows-gebruik. Hoewel de programma's niet moeilijk ogen en er ook hulp-bestanden aanwezig zijn, zou een extra handleiding voor deze software geen overbodige luxe zijn. Om welke programma's gaat het allemaal? Allereerst noemen we SoftKaraoke, waarmee u met meegeleverde MIDI-files kunt meeschallen doordat de teksten op tijd en in de maat op het scherm langskomen. Er was al een Mod-speler onder DOS, maar ook voor Windows is er een voorradig. De naam is Mod4Win en het is een 2.0 shareware-versie. Het programma ziet er leuk uit en speelt alle mod-files hierbij is de mogelijkheid een externe mixer te definiëren, die altijd kan worden opgeroepen.

Eigen composities

MusicMagic is een software-sequencer van MidiSoft, waarmee u uw eigen liedjes kunt maken en als MIDI-file kunt opslaan. U mag dit programma vanzelfsprekend niet vergelijken met programma's als Logic en Cubase die voor hetzelfde doel zijn gemaakt. Het is veel kleiner van opzet en daardoor beperkt in het gebruik. Maar de aanwezige functies zijn voldoende om op eenvoudig niveau uw composities in combinatie met de Audiotrix Pro vorm te geven. Handig hierbij is ook SuperJAM Jr., dat als een soort van Band in the Box in staat is een en ander van passende begeleidingen te voor zien. Heel mooi is Sound Impression, een soort van rack-systeem met diverse onderdelen. Van onder naar boven: een emulatie van een CD-ROM speler die, indien in uw systeem aanwezig, op deze manier en van afstand bediend uw audio-CD's kan laten afspelen. Daarboven zit een MIDI-speler, die op dezelfde manier MIDI-files ten gehore kan brengen, apart en in serie. Het mooiste onderdeel is de Waveform Editor, die overigens ook apart is op te roepen. Hiermee kunt u wave-files opnemen (stereo/mono, 16/8-bit en met diverse sample-frequenties), afspelen en manipuleren zoveel u maar wilt. Het programma maakt hierbij volledig gebruik van de hardware-mogelijkheden van de geluidskaart en is overzichtelijk in het gebruik.

Uitbreidingen

We hebben het tot nu toe gehad over de basisversie van de Audiotrix Pro. Maar de kaart kan worden uitgebreid met een aantal handige opties, waarvan we er drie noemen. Allereerst is het met een extra RAM-module mogelijk eigen waves in de kaart te gebrui-ken, zoals ook al kon bij de in deze kolommen eerder besproken Turtle Beach geluidskaarten en de SoundBlaster AWE32. Bent u op zoek naar meer effecten, dan kan een Yamaha Digital Sound Processor worden aangekoppeld met een programmeerbare reverb, delay, flanger, chorus en 3-D sound. Tenslotte zijn er CD-ROM interfaces beschik baar voor de spelers van Sony, Mitsumi, Panasonic, Philips en SCSI.

Conclusie

De Audiotrix Pro is zeker één van de betere geluidskaarten in de prijsklasse tot duizend gulden. De kaart is gemakkelijk te installeren en klinkt door de aanwezige geluidschips zondermeer goed. Ook de mogelijkheid om Wavetable-synthese te gebruiken en te combineren met de ook aanwezige FM-synthese geeft een hoop klank- en speelruimte. De fabrikanten van de geluidskaart zien hun speeltje als de multimediale geluidshulp voor twee soorten gebruikers. De hobbyïstische geluidsgenieters kunnen door de Adlib/SB-standaard de Audiotrix gebruiken voor hun spellen en Windows-toepassingen. Maar belangrijk in hun ogen is ook de zakelijke markt, waar geluid in combinatie met zakelijke software en elektronische mailingen steeds vaker wordt gebruikt. Daarom bevredigt de kaart behoorlijk wat platforms, zoals DOS, Windows, OS/2, Windows/NT, NeXTStep/FIP en Linux en zullen updates toekomstige versies hiervan ondersteunen. Al met al is de Audiotrix Pro een goede geluidskaart die met genoemde ruime specificaties en mogelijkheden een flinke groep gebruikers zal kunnen aanspreken.

Prijs: f 617,- incl. BTW.
Inlichtingen: A-Line (02159-56500).