CD-Recording in een stroomversnelling

Een bezoek aan Euro Reseller Distribution B.V.

CD-ROM Recorders beneden de fl 2.000,-? CD-ROM spelers op hard disk speed? De CD-ROM als een in multisessie beschrijfbaar archief? Video-CD en masse? Een recordable CD voor minder dan fl 10,-? Volgens Euro Reseller Distribution worden al deze vragen nog voor eind '96 met ja beantwoord.

De CD zit aan alle kanten in de lift. Zowel de CD-ROM, als CD-i, Video-CD en Photo-CD gaan een grote toekomst tegemoet. Onze gastheer, dhr. L. Tokkie had het allemaal al in zijn hoofd. Een man met visie die binnen 3 jaar op de fundamenten van ICS een compleet facilitair & dealerbedrijf voor CD-Recording opbouwde. De omzet nam in die drie jaar met een factor 10 toe. "Eigenlijk een beetje uit de hand gelopen toeval", volgens zijn eigen woorden.

Ontwikkelingen

Het optische CD-medium verkeert momenteel aan de vooravond van een grote stroomversnelling. Vooral de apparatuur voor CD-Recording zit enorm in de lift. Daarbij zijn vijf kern- ontwikkelingen te onderscheiden:

de apparatuur gaat van extern (facilitair bedrijf) naar intern (in-house CD-publishing);

de lees/schrijfprocedures gaan van langzaam naar snel. Plextor komt al met een op 6-speed lezende CD-ROM drive. Hard disk speed zal niet lang meer duren;

de prijzen dalen van relatief kost baar tot goedkoop. Nu al zijn CD-recorders te koop voor circa fl 5000,- . Aan het eind van 1995 kan dat wel eens fl 2.000,- tot fl 1.600,- gaan worden;

de recording procedures gaan van complex naar eenvoudig. Software voor CD-Recording onder Windows voor rond de 500 gulden vormt al geen uitzondering meer;

de CD-ROM recorder (CD-R) gaat van een add-on produkt naar een commodity. Kortom, CD-Recording gaat in een sneltreinvaart van een duur high-end naar een betaalbaar low-end produkt.

Recorder '95

Hoe ziet de standaard CD-recorder er anno 1995 eigenlijk uit? De schrijfsnelheid is in ieder geval double-speed. Het lezen is quad-speed maar kan doorgroeien naar six-speed. De invoer gaat per tray of caddy. Over de controllers is momententeel het een en ander te doen. Fabrikanten van budget CD-ROM drives stappen over op Enhanced IDE (EIDE). Dat is voor recording-doeleinden echter niet genoeg. De voorkeur gaat uit naar SCSI-2 controllers. Een buffer verhoogt de snelheid van de schrijf/lees-procedures aanmerkelijk. De schrijfbuffer meet in 1995 2MB. Voor het lezen is 256 KB voldoende. De fysieke afmetingen zijn die van het halfhoge inbouwtype.

Software

Geen CD-recording zonder geschikte software. Ook die software verkeert momenteel in een forse stroomversnelling. De trias luidt: goedkoper, eenvoudiger en uniformer. Software voor CD-Recording is geen specialite meer doch een gebruiksvriendelijk platformprodukt tegen een redelijke prijs. De goedkoopste pakketten liggen op dit moment rond de fl 500,-. Centraal staat bij de recording software de vergaande integratie van toepassingen. Met een en hetzelfde pakket bent u instaat tot:

audio-duplicatie met PQ-codering. Met andere woorden het wegschrijven van geluidsporen met informatie (titel, uitvoerenden, jaartal e.d.) tussen de tracks;

Photo-CD wegschrijven;

Video-CD wegschrijven;

softwarematig video comprimeren;

archiefoplossingen via incremental schrijven;

overname van bronmateriaal van tape-, floppy-, MO- en CD-ROM-systemen;

het ondersteunen van jukeboxes. De verwachting is dat Microsoft met Windows 95 MSCDEX laat varen en daarvoor CD-ROM/CD-R drivers kiest met automatische drive detectie. Dan bent u als gebruiker van het meeste installatiegezeur af! Ook UNIX mag zich in de handen wrijven. De naamconventie gaat de kant uit van de 255 tekens in de naam zelf en 1024 in de tree. Daarmee kunnen de nieuwe CD-R applicaties naadloos aansluiten op de UNIX-systemen. Een grote toekomst ligt in het verschiet voor softwarematige videocompressing. Daarover straks meer.

Incremental

In het vorige hoofdstukje viel reeds de term incremental. Wat betekent dat eigenlijk? Een probleem met het beschrijven van de huidige CD-ROM schijven is de beperking van het aantal sessies. Multisessie recording wordt gelimiteerd door een flinke overhead (tot 13 MB) per sessie. Bij veel herbeschrijven is de 660 MB van de standaard CD-ROM al snel vol. Halverwege 1995 komen de eerste CD-R drives die een CD-ROM 20.000 keer kunnen beschrijven zonder het overhead-probleem. Een obstakel vorm nog de huidige maximale file-structuur onder Windows. De verwachting is dat in 1996 de laatste problemen worden opgelost en de CD-R drive het archieveringsmedium wordt. Met als sterke punten enkele dubbeltjes per MB, de hard disk-snelheid en het jukebox-principe.

CD-ROM drives

Aan de afspeelzijde staan de CD-ROM drives. Die worden steeds sneller. Plextor is de eerste met six-speed. Anderen zullen snel volgen. De controllerstrijd woedt nog tussen EIDE en SCSI. Een nieuw fenomeen is de videoplayer voor de Video-CD. Kompleet met ingebouwde MPEG1-decoder komt het prijskaartje op circa fl 750,-. Een degelijke videoplayer kan met gemak in een standaard audiorack gebouwd worden. De gebruiker kan er tevens CD-(D)A mee afspelen.

CD-ROM-typen

Een ander drive-punt vormt het aantal verschillende CD-ROM typen dat in omloop is. Je moet het maar kunnen afspelen. In 1995 zijn de gestandariseerde typen:

ISO 9660 op de markt gekomen. Dit is de internationale standaard voor DOS-, Apple- en UNIX-systemen. De naamgeving van de files is gebaseerd op Windows 3.X. In principe kan de CD-ROM drive deze standaard op elk platform uitlezen;

Rock Ridge is een extensie op de ISO 9660-standaard voor UNIX. Een UNIX-file system blijft op deze manier toch ISO-conform;

HFS is het Hierarchisch File Systeem zoals in gebruik bij het Apple Macintosh-platform;

CD-A of CD-DA is de standaard voor digitale audio op CD. Deze schijven draaien zowel op CD-A- als CD-ROM-afspelers;

CD-ROM Mode 1. De klassieke Read Only Memory CD zoals die in de jaren tachtig uit de CD-(D)A werd ontwikkeld. Ten opzichte van CD-(D)A werden er ondermeer extra controle-bits toegevoegd om een foutloos uitlezen van PC-data te waarborgen;

CD-ROM XA 1/2 (Mode 2, Form 1/2). Deze standaard maakt multisessie recording mogelijk. Dit type CD-ROMs draait uitsluitend in XA-compatibele drives;

Multivolume. Een CD-ROM-type waarbij men niet de gehele CD maar alleen het gemounte volume kan uitlezen;

Mixed Mode XA. Een CD-ROM-type waarbij data- en audiotracks op een schijf geintegreerd zijn. De CD-ROM drive kan beiden lezen. Bijvoorbeeld in het geval van multimedia-toepassingen of videogames. De CD-A-afspeler kan alleen de geluidssporen uitlezen;

Photo-CD, de bekende Kodak-standaard opgeslagen op een XAI CD-ROM. Afspeelbaar in zowel CD-ROM, CD-i als speciale Photo-CD drives. Bij CD-ROM drives is speciale retrieval software nodig;

CD-i, de CD interactief van Philips. Voor het lezen is een eigen Operating Systeem (OS9) nodig. Dat maakt zogenaamde interleafing, het gelijktijdig doorgeven van data en muziek, mogelijk. Alleen afspeelbaar in CD-i spelers of PC's met ingebouwde CD-i kaart;

CD-TV en CD-32 van Commodore. CD-TV gebruikt een eigen file-systeem en maakt het systeem incompatibel met anderen. CD-32 lijkt veel op de Video-CD en CD-i;

CD-V of de Video-CD. Een CD-ROM waarop MPEG1 gecomprimeerde Full Motion Video (FMV) en HiFi stereo (Surround) geluid staan. Gecomprimeerd betekent dat u voor het afspelen een hardware decompressor nodig heeft. In principe afspeelbaar in elke CD-ROM XA- en CD-i speler met MPEG-module. Gezien het grote aantal standaards dient de gebruiker er terdege op te letten dat een bepaalde CD geschikt is voor zijn toepassingsplatform en drive.

Meer capaciteit

Een aantal fabrikanten slaat nu al op de trom: er komen CD-ROM-drives en recorders voor een dubbele capaciteit. Euro Resellers Distribution verwacht echter pas een voorzichtig begin in 1996. Te verwachten zijn dan een capaciteit van 1,5 GB voor een enkellaags en 3,2 GB voor een dubbellaags CD. Alleen al op een enkellaags double density CD-ROM past een complete MPEG1 speelfilm.

Video-CD

Een type CD dat nog enigszins aarzelend in de markt staat is de CD-V. De Video-CD wordt momenteel verkocht voor CD-i spelers met MPEG1 decoder en PC's met een idem dito encoderkaart. Een veel gehoorde lezersvraag is waarom de Video-CD al gauw een tientje duurder is dan dezelfde release op videocassette. Bovendien gaat het dikwijls ook nog om oudere films die op tape fl 20,- goedkoper zijn. Het eerste deel van de vraag kon dhr. Tokkie met gemak beantwoorden. Het proces van Video-CD Recording verkeert net in de tweede generatie. De benodigde apparatuur komt al snel op zo'n fl 60.000,- tot fl 100.000,- en het proces zelf duurt vele uren. Dat maakt de kostprijs hoog. Zeker bij kleinere releases van 5.000 stuks. Daar gaat de helft van de verkoopprijs al op aan het schrijfproces en de verpakking.
Een korte samenvatting van het proces voor het maken van Video-CD's. Het begin is een tape met de filmmaster. Die tape moet naar een videoplayer. Vervolgens komt de eerste korrektie aan bod. Veelal moeten beeld, geluid en de editing wat bijgeschaafd worden. Dat kan op analoog of digitaal niveau afhankelijk van de apparatuur die het betrokken facilitair bedrijf gebruikt. Het aldus gekorrigeerde produkt wordt via een player aan de PC aangeboden voor MPEG-compressie. Staat de AV-informatie nog niet in een digitaal formaat dan is eerst A/D-conversie nodig. Het comprimeren op de PC vindt real-time plaats. Dat houdt in dat 90 minuten speelfilm ook minimaal 90 minuten compressietijd vergt. Vervolgens moet het produkt gecontroleerd worden op fouten hetgeen weer 90 minuten vergt. Dan komen er doorgaans nog een paar korrektiesessies achteraan. Zo komt die ene speelfilm van 90 minuten al snel op een bewerkingstijd van 8 uur. En dat tegen een prijs kaartje van gemiddeld fl 100,- per minuut.

Videocompressie

De eerste toepassingen van videocompressie verliepen puur hardwarematig. Met andere worden de compressiechips sleutelen de onnodige video-informatie uit het signaal en slaan slechts de voor de reconstructie van het beeld essentiele data op. Dat scheelt flink in de opslagcapaciteit. De MPEG-decoder vult later de ontbrekende gegevens weer aan.
Een probleem bij de real-time hardwarematige compressie vormen de fouten. Bij MPEG kan men niet per frame editen. Het is een bulk-proces waarbij alle informatie en masse wordt weggeschreven. De nieuwste ontwikkeling is het combineren van softwarematige compressie met hardwarematige compressie. Softwarematige MPEG compressie is namelijk prima in staat om AV-fouten, zelfs op frame-niveau, te korrigeren. Daardoor ontstaat "Editable MPEG". De truc is als volgt:

eerst worden de fouten opgespoord;

dan wordt een compressie-script opgesteld. Dit script geeft aan welke de foutloze en welke de te korrigeren stukken zijn;

tijdens het schrijven van de Video-CD zorgt het script er voor dat dat de foutloze stukken snel hard-warematig gecomprimeerd worden. De foute stukken gaan de softwarematige compressie in en ondergaan de benodigde korrekties. Resultaat: een flinke tijdswinst en een vlekkeloze beeld- en geluidskwaliteit.

Facilitair

Wat kunt u nu van een facilitair bedrijf als Euro Reseller Distribution verwachten? Als eerste de verkoop van de voor CD-R benodigde hard- en software. Het bedrijf is breed georien teerd. U kunt er terecht voor zowel de PC (DOS en Windows), als UNIX en Apple. De apparatuur wordt op maat geleverd. Van klein naar groot. Elke (semi-)professionele gebruiker is welkom. Daarnaast levert Euro Reseller Distribution een reeks tools voor de kwaliteitscontrole, software voor retrieval doeleinden, multimedia-pakketten en supplies.
De tweede faciliteit is het maken van CD-producties voor anderen. U levert een tape (150 MB Qic), hard disk of gold CD aan volgens de 9660-norm. Zij doen de rest. De kosten voor de premastering bedragen fl 650,-. Een klant kan de gemaakte gouden CD eerst bekijken en dan nog eventuele wijzigingen aangeven. Daarna volgen het mastering (glazen master)-, pers- en labellingproces in de CD-fabriek. De uiteindelijke kostprijs per CD hangt af van de aantallen en speciale wensen. Alle calculaties uiteraard op maat en vooraf.
De derde faciliteit bestaat uit het oplossen van problemen en de kwaliteitsbewaking. Volgens dhr. Tokkie laat de kwaliteit van de doorsnee CD-ROM te wensen over. Menig lezer weet uit ervaring dat tal van CD-ROM schijven bij de installatie problemen kunnen geven. Dat hoort niet. CD-ROMs dienen zonder mankeren op een breed platform te draaien. Een ander aspect vormt het aanspreken van de doelgroep. Te vaak worden CD-ROMs door technici en geldjagers in elkaar gezet. De eerste kategorie maakt al snel een technisch perfect produkt dat geen gebruikersvonk doet overslaan. Zie de slechte recensies over de interactiviteit en nut van CD-ROM releases.
De tweede kategorie kwakt gewoon een reeks shareware op het medium. Dat de koper de helft al heeft en een deel niet werkt zal zo'n schijvenplugger een zorg wezen. De klant moet niet zeuren voor zijn 20 piek. De marketing-afdeling van Euro Reseller Distribution is met een eigen onderzoek bezig naar de succesformule voor het laten aanslaan van een CD-ROM produktie. De resultaten zullen in de consultancy worden meegenomen.

Inl.: Euro Reseller Distributing 02990-38496. Er is een catalogus van de gevoerde producten en diensten verkrijgbaar.