Homeopathie op de Macintosh
Homeopathie en computers lijken niets met elkaar te maken te
hebben. Computers horen bij de rationele lieden onder ons,
homeopathie doet eerder denken aan softe types op sandalen.
Computers blijken echter uitstekend te passen in de homeopatische
praktijk. Twee schitterende programma's bewijzen dat. Hierbij een
impressie van de pakketten ReferenceWorks en MacRepertory.
Klassieke homeopathie
Homeopathie is een populaire alternatieve geneeswijze. Er zijn twee
soorten: klinische en klassieke homeopathie. De klinische
homeopathie wordt bijvoorbeeld toegepast door huisartsen, terwijl
ook de homeopatische middelen bij de drogist hierop gebaseerd zijn.
Bij klinische homeopathie hebben de gebruikte middelen een algemeen
karakter, dat wil zeggen dat ze voor diverse kwalen toepasbaar zijn
(bijvoorbeeld: oogziekten). De klassieke homeopathie heeft een
ander uitgangspunt: de unieke persoon staat centraal. De persoon
moet `in z'n geheel' bestudeerd worden en een middel voorgeschreven
krijgen dat zeer nauwkeurig aansluit bij de persoonlijkheid, het
gedrag, de ziektegeschiedenis, enzovoort. Kenmerkend voor klassieke
homeopathie zijn de lange consulten en het vele (op)zoekwerk in
dikke boeken. Het proces waarbij de klassieke homeopaat tot een
passend middel tracht te komen, wordt repertoriseren genoemd. Bij
het repertoriseren vergelijkt de homeopaat de klachten en kenmerken
van de client met de ervaringskennis van andere homeopaten zoals
die is vastgelegd in de Materia Medica. Het vervelende is echter
dat er verschillende Materia Medica bestaan, vaak genoemd naar de
auteur. Er is het Materia Medica van Allen, van Kent, en nog een
stuk of twintig grote namen. Naast diverse Materia Medica beschikt
de klassieke homeopaat ook nog over talloze andere boeken waarin
anderen hun kennis hebben vastgelegd (bijvoorbeeld case studies).
De kunst in de klassieke homeopathie is het combineren van kennis
en ervaring uit velerlei bronnen. Het is daarom een vakgebied dat
zich uitstekend leent voor ondersteuning door de computer.
ReferenceWorks
Stelt u zich een boekenkast met zo'n tachtig handboeken voor. Zo
tussen de 100 en 500 pagina's per stuk. U wilt weten wat de diverse
auteurs over een bepaald symptoom of een ander kenmerk van de
persoon te zeggen hebben. Dat wordt bladeren en bladeren. Met
ReferenceWorks gaat dat een stuk gemakkelijker. Tik een zoekterm in
en het programma loopt alle tachtig boeken door en stelt de
pagina's waarin het gezochte woord voorkomt ter beschikking (in de
juiste lay-out). De klassieke homeopaat kan zo meteen lezen wat
experts over dit onderwerp geschreven hebben. Sommige zoektermen
zijn niet zo handig: het woord `pain' komt bijvoorbeeld 330.000
keer voor! Daarom staat het programma handiger zoekstrategieen toe.
Bijvoorbeeld door woorden te combineren of het beperken van de
zoekplaats. Handig is ook dat de gebruiker `boekenleggers' op
gevonden pagina's kan plaatsen. Hierdoor is iets later gemakkelijk
weer hervindbaar. Het complete resultaat van een zoekactie kan
bewaard worden, terwijl stukken tekst op de bekende
Macintosh-manier kunnen worden gekopieerd naar een ander programma.
Het programma kan ook een grafiek presenteren waarin de
waarschijnlijkheid van de toe te passen middelen wordt aangegeven.
Hierbij wordt een weging gemaakt op grond van een aantal
vaktechnische criteria. De snelheid van het programma is fenomenaal
(op een 33 MHz 68030 met snelle SCSI 1 GB hard disk).
Voorbeeld: `headache' komt in alle 80 boeken samen 40.944 keer
voor, de zoekopdracht duurt minder dan een minuut. Kiespijn komt
`slechts' 8.823 keer voor: zoektijd 15 seconden. Kiespijn plus
hoofdpijn in een paragraaf (zoekplaatsbeperking) komt 463 keer voor
en duurt 33 seconden. Gecombineerd met `nose' wordt het aantal
vindplaatsen gereduceerd to 96 in 43 seconden. Dit soort prestaties
lukt alleen met slim gebruikte indexen. Sommige indexen zijn dan
ook twee keer groter dan het hele boek! Boeken en indexen samen
nemen 500 Megabyte schijfruimte in beslag. Het pakket wordt
geleverd op CD-ROM, maar het gebruik vanaf CD-ROM is wegens de
traagheid af te raden. Het pakket is copy-protected met behulp van
een `dongle' (een stekkertje aan het toetsenbord). Last in
technische zin heb je daar niet van, wel als je het kwijt raakt. De
leverancier adviseerde het stekkertje te laten opnemen in een
bedrijfsverzekering!
MacRepertory
Met ReferenceWorks kan een begin gemaakt worden met repertoriseren.
De frekwentie waarin een combinatie `middel - patientkenmerk' in de
literatuur voorkomt, gewogen met bepaalde gewichten levert een
top-X van middelen op. Het repertoriseren kan verder ondersteund
worden door het pakket MacRepertory. Repertoriseren is een proces
van selecteren, combineren en wegen. MacRepertory biedt een scala
aan mogelijkheden waarmee patientkenmerken en middelen bij elkaar
gebracht kunnen worden. De gebruiker kiest een Materia Medica (er
staan zeventien ter beschikking) en gaat selecteren uit lijsten.
Eerst worden de kenmerken van de patient (symptomen, etc.) gekozen
uit de hoofdlijst (welke delen van het lichaam gaat het om). Daarna
ontstaat een eerste diagnose. Door eliminatie, beperking,
vergelijking en combinatie wordt het resultaat verfijnd en
verfijnd. Het `spelen' met de mogelijkheden verloopt soepel. Het
interface is eenvoudig, maar volledig. Alle informatie kan in een
patientkaart worden vastgelegd. De patientenkaarten kunnen echter
niet beveiligd worden: een missertje in het pakket. Over de
kwaliteit kan ik alleen afgaan op wat homeopaten ervan zeggen:
goed. Het is echter geen doe-het-zelf pakket. Het gebruik van
MacRepertory vereist een degelijke scholing in de klassieke
homeopathie. De gebruiker moet ook gewoon in staat zijn op grond
van boeken (en mensenkennis!) tot een middel te komen.
Conclusie
Wat de spreadsheets zijn voor de bedrijfseconoom, zijn deze
pakketten voor de klassieke homeopaat. Technisch en inhoudelijk
wonderschone hulpmiddelen, waar een hoop tijdwinst mee geboekt kan
worden. Het pakket ReferenceWorks is uniek in zijn soort.
MacRepertory is voor ervaren homeopaten waarschijnlijk minder
noodzakelijk.
Verkrijgbaarheid
Besproken pakketten worden in Nederland gedistribueerd door
Jasminum in Baarn (02154-24295). Het betreft hier ReferenceWorks
1.52 en MacRepertory 3.8 voor de Macintosh. Ook voor Windows
leverbaar. Een harddisk van een Gigabyte (!) met snelle
toegangstijd is noodzakelijk. Drie MB RAM is minimaal. Het is aan
te raden beide pakketten te kopen. De totale prijs is afhankelijk
van het aantal gekozen modules (= boeken). Een volledig pakket
(inclusief hard disk) kost tussen de 8.000 en 10.000 gulden (incl.
BTW).