Datasonix Pereos
Kleinduimpje met een geheugen als een olifant
De oudgedienden zullen misschien de microdrives en wafadrives van
de Spectrum-computers nog kennen. Dit waren tapestreamers die `wel
128 KB' op een tapecartridge van postzegelformaat weg konden
zetten. Die minicartridges blonken nou niet echt uit in
betrouwbaarheid, en ook de snelheid liet te wensen over. Het succes
van deze microdrives was dan ook van korte duur. Datasonix pakt nu
de draad op, waar de voorgangers hem hebben laten slingeren. Met
gebruikmaking van moderne compressie- en videotechnologie past er
nu een gigabyte op een microcassette ter grootte van de gemiddelde
jubileumzegel van de PTT. Is dit het ideale opslagmedium voor de
mobiele dataverzamelaar, of ligt ook de Pereos binnenkort in de
uitverkoop?
Toen de computers nog zwaar waren, de harde schijven nog duur en de
floppies nog echt flodderig, was het maken van reservekopie‰n
relatief gemakkelijk. Je nam gewoon een uur de tijd om twintig of
dertig van die zwarte flodderschijven aan de PC te voeren, en de
harde schijf mocht zich weer misdragen. Niet dat er toen zo veel
goede backup-schema's werden bijgehouden, in dat opzicht is er
eigenlijk nog niet veel veranderd. Vrijwel niemand rekent het maken
van reservekopieen tot zijn of haar hobby, het is eigenlijk een
lastig maar volgens de experts noodzakelijk kwaad dat je het liefst
overlaat aan de buurman. Die buurman, ook niet gek, denkt er
hetzelfde over en legt een briefje op het bureau van zijn
buurvrouw. Die heeft het echter te druk, en voor je het weet is er
weer een week voorbij en ligt er weer een te oude reservekopie te
wachten op het moment dat de bliksem inslaat.
Als het veiligstellen van data `vroeger' met enige goede wil nog
door een diskjockey kon worden uitgevoerd, tegenwoordig is dit
onbegonnen werk (of die diskjockey moest de beschikking hebben over
een van die nieuwe ZIP-drives, zie het artikel elders in dit blad).
Met harde schijven die de gigabyte-grens al lang gepasseerd zijn,
databases die zich ook niets meer aantrekken van deze grens en
toepassingsprogrammatuur die al maar hongeriger wordt ziet het er
zwart uit voor de data-beveiliging. Een beetje draagbare PC is
tegenwoordig ook niet vies van een halve gigabyte aan harde schijf,
en iedereen weet dat beschikbare ruimte binnen de kortste keren in
bezette ruimte verandert. Wat hier nodig is, is een compact
opslagsysteem dat opgewassen is tegen deze datavloed. Het moet
compact genoeg zijn om mee in de koffer te kunnen. Tevens strekt
het tot aanbeveling dat het systeem onafhankelijk is van externe
voedingsbronnen en natuurlijk op zo veel mogelijk computers
aansluitbaar is. Er zijn een aantal systemen die aan een of meer
van deze eisen voldoen, maar er is er eigenlijk maar een die alle
wensen vervult. De Datasonix Pereos (het eerste produkt van de
firma Datasonix) is een mini-tapestreamer die volgens opgave van de
fabrikant een gigabyte op een minuscuul cassettetje kwijt kan, met
een snelheid van 10 MB per minuut. De cassette lijkt nog het meest
op een verkleinde uitvoering van een compactcassette, hij is ook
aan twee kanten bruikbaar. Op iedere kant past 325 MB aan
ongecomprimeerde data. Met behulp van Stac Electronics'
compressietechnologie kan dit worden verdubbeld tot 650 MB. Twee
kanten met ieder 650 MB levert de opgegeven capaciteit van 1,25 GB.
Met behulp van de meegeleverde software wordt een archief aangelegd
waarin de geschiedenis van ieder bestand dat ooit op de harde
schijf heeft gestaan (vanaf het moment dat de software
geinstalleerd is natuurlijk) wordt bijgehouden. Het terugvinden van
een bepaalde versie van een bestand wordt zo gemakkelijk gemaakt,
het systeem instrueert de gebruiker welke tape in het apparaat
gestopt moet worden en doet de rest zelf. De tapedrive wordt
aangesloten op de parallelle poort, op deze wijze kan vrijwel
iedere PC bediend worden. De voeding is ook niet veeleisend, met
twee penlight-batterijen is het apparaat meer dan vier uur zoet.
Het klinkt allemaal ideaal. Wij zijn op zich best bereid te geloven
in idealen, maar we zien ze graag geboekstaafd met feiten. De beste
manier om achter de waarheid te komen is nog altijd een test `in
het veld'. We hebben de Pereos voor twee weken van S.H.A.R.K
geleend en hem van hot naar haar gesleept.
Praktijk
Het installeren van de drive is een karweitje dat zelfs de meest
onhandige computerfoob nog moet kunnen uitvoeren. De drive zelf
bestaat uit twee delen, een voetstuk met daarin de batterijen en
een losse drive. De voetstukken zijn los verkrijgbaar, dit maakt
het gemakkelijk om de drive op meerdere computers te gebruiken. Aan
het voetstuk zit ook de (50 cm korte) parallelle kabel, die zorg
draagt voor de verbinding met de PC. Als er naast de Pereos ook nog
een printer moet worden aangesloten, dan kan gebruik gemaakt worden
van de optionele Parallel Port Expander. Na aansluiting van de
kabel en plaatsing van de batterijen (of aansluiting van de
netvoedingsadapter, deze ontbrak echter bij ons testexemplaar) kan
de drive in zijn voetstuk geplaatst worden. De installatie van de
software levert ook weinig problemen op, alles gaat automatisch. De
software draait deels onder DOS, deels onder Windows. De volledige
user interface en de database maken gebruik van Windows, dit maakt
het onmogelijk de Pereos te gebruiken met machines waarop alleen
DOS ge‹nstalleerd is. Het DOS-deel van de software draagt zorg voor
het bijhouden van de database, waarvan de backup-software gebruik
maakt. Aangezien die DOS-software niet compatible is met de nieuwe
manier van bestandstoegang van Windows 3.11 (de zogenaamde 32-bits
be standstoegang, niet te verwarren met de 32-bits schijftoegang
die in 3.1 ook al voorhanden was) dient Windows zo geconfigureerd
te worden dat er geen gebruik gemaakt wordt van 32-bits
bestandstoegang. Dit klinkt erger dan het is, aangezien 32-bits
bestandstoegang toch niet altijd even betrouwbaar werkt op
draagbare PC's (net zoals 32-bits schijftoegang trouwens). Als de
software eenmaal geinstalleerd en geconfigureerd is kan het feest
beginnen.
Mogelijkheden
De Pereos biedt een aantal gebruiksmogelijkheden. Ten eerste kan
het apparaat worden ingezet als `normaal' backup-systeem. De
gebruikelijke mogelijkheden voor bestandskeuze, selectie op diverse
criteria en compressie zijn aanwezig. Bijzonder is wel de manier
waarop de Pereos-software de administratie bijhoudt. In feite maakt
het systeem gebruik van een driedimensionale database waarin naast
de bestandsnaam en de plaats waar het bestand kan worden gevonden,
ook nog de datum waarop het bestand werd gemaakt/gewijzigd wordt
opgeslagen. Op deze wijze kunnen meerdere versies van een bestand
in de database worden opgenomen. Bij het maken van een reservekopie
wordt in de database tevens de locatie van het bestand op tape
opgenomen (tapenaam, kant en sessie). Het terugzetten van een
bepaalde versie van een bestand (of meerdere bestanden) wordt zo
gemakkelijk, aangezien de software zelf aangeeft welke tape de
betreffende versie van het bestand bevat. Als de naam van het terug
te zetten bestand niet helemaal bekend meer is (`was het nu
"wrdfldr.wp5" of "woordfld.wp5" of toch iets anders...') dan kan de
Fuzzy-Find functie uitkomst bieden. Dit is een soort uitgebreide
wildcard-functie.
Verwacht hier overigens geen wonderen van, de intelligentie van het
Fuzzy-Find algorithme is tamelijk beperkt. Het maken van
reservekopieen kan grotendeels worden geautomatiseerd. Na het maken
van de eerste - volledige - reservekopie, kan gekozen worden voor
een aantal backupstrategieen. De software kan u waarschuwen als het
weer tijd is om een backup-sessie te starten. Naast het geven van
een signaal na het verstrijken van een termijn (`het is nu een week
geleden dat u voor het laatst een reservekopie maakte') kan ook
worden gekozen voor een signaal na een bepaalde mutatiegraad van
het bestandssysteem (`het maken van een reservekopie duurt nu tien
minuten of langer'). Op deze laatste manier kan worden voorkomen
dat het maken van een reservekopie meer tijd kost dan verwacht. Het
is tevens mogelijk een backup-schema op te zetten dat een signaal
geeft na installatie van nieuwe software.
Naast de mogelijkheid om reservekopieen te maken, kan de Pereos ook
worden gebruikt voor het exporteren en importeren van bestanden of
bestandssystemen. Op deze manier kan de inhoud van de harde schijf
van een PC overgezet worden naar die van een andere machine. De
laatste gebruikswijze voor de Pereos is die waarbij bestanden
verplaatst worden van schijf naar tape of omgekeerd. Op deze manier
kunnen ge‹nstalleerde programma's in hun geheel op tape worden
gezet, om ruimte vrij te maken voor andere programma's. Als de
programmatuur weer eens nodig is, dan kan deze weer van tape
gehaald worden. In feite is dit hetzelfde als de eerder genoemde
export- en import-functie, met dien verstande dat na het exporteren
van de data naar tape de originele data van schijf gewist wordt.
Snelheid
Wij hebben de Pereos op een groot aantal verschillende computers
uitgeprobeerd. Op vrijwel alle PC's werkte de drive vlekkeloos,
alleen op een machine met NexGen 586-processor ging Windows direct
door de knie‰n na een `interne stapeloverloop'. Deze fout viel op
geen enkele manier te omzeilen, Nx586-gebruikers zullen dus naar
een alternatief uit moeten zien.
De snelheid van de combinatie PC-Pereos is sterk afhankelijk van
het soort parallelle poort dat in de PC zit. Een `normale'
printerpoort komt niet verder dan ongeveer 3 MB/minuut, bij
gebruikmaking van een PC met Enhanced Parallel Port (EPP) loopt de
snelheid op tot 8,5 MB/minuut. De in de specificaties genoemde 10
MB/minuut hebben we niet gehaald, ook niet met een 90 MHz Pentium
met EPP.
De uiteindelijke snelheid is tevens afhankelijk van de aard van de
data, aangezien de compressie een handje meehelpt bij het bereiken
van hoge snelheden. De maximale snelheid waarmee de Pereos-drive
gegevens op tape zet is ongeveer 5 MB/minuut. Door de gegevens van
tevoren te comprimeren kan de effectieve snelheid verhoogd worden.
Data die zeer goed comprimeerbaar zijn, leveren hoge
doorvoersnelheden op. In de praktijk blijkt dat de gemiddelde
compressieverhouding bij het maken van een backup van een notebook
(met daarop naast programmatuur ook een behoorlijke hoeveelheid
data in de vorm van tekst en plaatjes) ongeveer 1:1,6 bedraagt. De
effectieve capaciteit van de drive wordt hiermee 1120 MB.
Probleemloos?
Helemaal probleemloos verliep de test niet. De Pereos heeft een
behoorlijk nadeel: een mislukte backup kan een band onleesbaar
maken. Dit effect is overigens bekend van andere tapestreamers, ook
DAT-streamers lijden onder dit euvel. De Pereos heeft echter als
extra handicap dat het apparaat voor mobiele toepassingen bestemd
is, waarbij het risico bestaat dat halverwege de backup de
batterijen van de drive of de accu van de notebook leegraken.
Wij hebben dit in de praktijk getest (eigenlijk moeten we zeggen
`meegemaakt', het gebeurde nogal onverwacht). Tijdens het maken van
een backup raakte de accu van de notebook leeg. Na drie piepjes
schakelde het apparaat zichzelf uit, Pereos volgde dit voorbeeld na
enkele seconden. Toen wij de machine met een netvoeding weer aan de
praat hadden geholpen, bleek dat de tape niet meer `gemount' kon
worden. De enige oplossing was het opnieuw initialiseren van de
tape, met verlies van alle data. Ook moesten we daarna de tape
afmelden bij de database, opdat deze ontdaan werd van alle gegevens
over de bewuste tape. Naderhand hebben we deze situatie nog eens in
gecontroleerde omstandigheden gerecreierd, met hetzelfde resultaat.
Ook de eerder genoemde fout met de Nx586 leidde tot een onleesbare
tape. Dat is natuurlijk minder prettig als er 1 GB aan waardevolle
data op de band staat...
Ondanks hun kleine formaat zijn de cassettes behoorlijk stevig. Ze
zijn wel erg klein, en daarmee gauw zoek. Het is ook jammer dat er
geen doosjes worden meegeleverd voor individuele cassettes In
plaats daarvan wordt de drive geleverd met een doosje met daarin
vier cassettes en een tweede doosje met daarin een
reinigingscassette. Om een cassette per post te versturen zal naar
een alternatieve verpakking moeten worden omgezien. Het
bandmateriaal is gelijk aan dat voor Hi-8 videorecorders, het
bestaat uit een kunststof drager waarop metaal gedampt is. Dit
bandmateriaal heeft een goede reputatie voor wat betreft
houdbaarheid en betrouwbaarheid. De data wordt, net zoals bij een
videorecorder, met behulp van een draaiende kop op de band gezet.
Het drive-mechanisme is een stuk eenvoudiger dan dat van een
videorecorder, omdat een aantal onderdelen in de cassette is
ingebouwd.
Conclusie
De Datasonix Pereos is een technisch hoogstandje, dat de aandacht
verdient als u op zoek bent naar een uiterst compact opslagmedium
met hoge capaciteit. Het is echter ook een systeem dat aan een
fabrikant gebonden is, en dat op dit moment nog een aantal minder
prettige eigenschappen heeft. De meegeleverde software voldoet
prima, zowel voor wat betreft kwaliteit als functionaliteit. Aan
het concept van het systeem zouden we ook niet veel willen
veranderen.
De betrouwbaarheid behoeft echter nog wat verbetering. Het mag niet
gebeuren dat een incident tijdens het maken van een backup de hele
tape onleesbaar maakt, inclusief eerdere sessies op die tape. Op
zijn minst zouden we een recovery-utility willen zien die de nog
intact zijnde sessies van de tape kan halen. In de praktijk voldoet
de Pereos goed.
De snelheid is niet echt indrukwekkend, maar voor de meeste
toepassingen wel toereikend. De prijs is een ander verhaal, fl
2.895,- excl. BTW voor de drive met vier tapes is ons inziens aan
de hoge kant. Zeker als je dit vergelijkt met de nog steeds dalende
prijzen voor DAT-streamers. Losse tapes kosten ongeveer fl 50,-
(excl. BTW) Pereos is natuurlijk het eerste produkt van een nieuwe
generatie tapestreamers, de prijzen zullen na verloop van tijd wel
dalen tot een acceptabel niveau.
Inl.: S.H.A.R.K!, 02521-20052