U heeft in deze MIDI-rubriek al vele, hopelijk verduidelijkende, woorden kunnen lezen over software voor de MIDI-muzikant. Dit keer houden we ons daar even niet mee bezig. W l met MIDI-apparatuur, ook al regelmatig in deze kolommen aan bod geweest. We gaan maar liefst bij drie fabrikanten langs, voor MIDI-hardware die uw portemonnee niet al teveel zal teisteren. We bespreken een apparaat waarmee u een en ander gemixed op cassette kunt opnemen: de Fostex X-18. Daarna krijgt u een beschouwing van een relatief goedkoop master keyboard: de MIDI Key MDK61 van Kawai. Om het geheel af te sluiten met de MIDI Data Filer van Yamaha.
Maar allereerst krijgt u een heuse concertrecensie, een feno- meen dat u op deze pagina's nog niet eerder bent tegengekomen. Op 18 maart j.l. waren we op bezoek in Huizen, alwaar het Electronic Music Festival van de stichting Alpha-Centauri werd gehouden. Eerst een paar achtergronden. Genoemde stichting is een afgeleide van de stichting KLEM, een afkorting die staat voor Kontakt Liefhebbers Elektronische Muziek. Deze stichting bestaat al sinds 1980, als samensmelting van de fanclubs van Klaus Schulze en Tangerine Dream. KLEM heeft inmiddels ruim duizend donateurs, vooral afkomstig uit Nederland en Belgi . Maar ook in diverse andere landen zoals Duitsland, waarvan vele ingezetenen stevige liefhebbers zijn van de klanken van een synthesizer, lopen meerdere KLEM-enthousiastelingen rond. Er wordt gefluisterd dat het zelfs de grootste organisatie voor fans van elektronische muziek ter wereld is. KLEM heeft een drietal doelstellingen. Ten eerste willen ze, waar mogelijk, de electronische muziek bevorderen. Daarnaast geven ze zoveel mogelijk informatie over elektronische muziek in het algemeen en de mensen en instrumenten waarmee deze muziek wordt gemaakt. Tenslotte wil deze club het onderlinge contact tussen de donateurs bevorderen. Nu zal eenieder van u wel weten in hoeveel verschillende muziek-stromingen er inmiddels van digitale MIDI-apparatuur gebruik wordt gemaakt. Dit gebied strekt zich uit van platte house tot aan kunstzinnige ambient en van strakke techno tot aan lieflijke new-age klanken, met alles wat daar weer tussen ligt. En dan hebben we alleen nog maar de hoofdstroom genoemd. KLEM is een duidelijk en overtuigd aanhanger van de zogenoemde 'Berlijnse School'. Vrijwel iedereen zal zich bij deze term het een en ander kunnen voorstellen met namen als Klaus Schulze, Tangerine Dream, Kraftwerk, Kitaro, Vangelis, Gandalf en Jean Michel Jarre. Het zoete gevoel overheerst in de muzikale scheppingen van deze artiesten, met daarnaast ook flink wat dramatische overdaad in de meestal barokke klanktapijten.
Het leuke van deze stichting is het feit dat het meeste door de donateurs zelf wordt gedaan en georganiseerd, met Culemborgse Frits als bezielende hoofdspin in het web. Dus als u bij een muzikale club wilt horen, om zo met collega-muzikanten in contact te komen, zou KLEM wellicht een uitkomst kunnen zijn. Veel geld zal het u zeker niet kosten, want een donateur betaalt slechts fl 27,- (meer mag ook) per jaar. Voor verdere informatie verwijzen we u naar het telefoonnummer: 03450-19087.
Als derde viel 'The Real Virtuality Project' te bewonderen, een samenwerkingsverband tussen Ronald Wijnands en Rolf van Slooten. De heren hadden ook al aan onze oogjes gedacht, en gelukkig heel wat stijlvoller dan de ietwat ordinaire Correction-act. Tijdens de muziekstukken werden de pupillen verwend met alleszins redelijke computeranimaties. Ook de muziek had een aantal aardige verrassingen in petto, met originele wen- dingen en grappige klankcollages. Maar deze band moet in de uitwer- king van hun originaliteit duidelijk nog groeien. Het geheel kwam nogal brokkelig over, mede door de storend lange pauzes tussen de stukken. Ook de computer-animaties schokten regelmatig aan de toeschouwers voorbij, wat wellicht te maken had met een te lichte computer. Maar goed, ze beloven wel wat voor de toekomst. Als laatste, het was inmid- dels 21.30 uur, was John Kerr aan de beurt. Deze muzikant is een geval apart. Hij is al zo'n dertien jaar muzikaal bezig en heeft, evenals zijn muzikale vriend Ron Boots, al diverse CD's op zijn naam staan. Maar optreden doet hij zeer zelden, hij is er eigenlijk veel te verlegen voor. Dat was dan ook duidelijk te zien. Toen de toeschouwers de sfeervol verlichte zaal betraden, leek hij te schrikken van zoveel volk. Maar na een korte aarzeling beroerden zijn vingers de toetsen van de Kawai K4, waarna de zaal muisstil werd. John Kerr staat voor lief- lijke new-age, vandaar. Het klonk allemaal heel mooi, maar het was ook heel veel van hetzelfde. Er hing een bijna breekbare sfeer maar onderge- tekende hield het na drie kwartier toch maar voor gezien en sloop met een schuldig gevoel de zaal uit. Technisch uitstekend, sprookjes- achtig zoet, maar je moet er wel een speciale bui en veel geduld voor hebben.
Al met al was het toch een dag waarop met tevredenheid kon worden teruggezien. Het was er gezellig druk en er viel voldoende te zien en te horen. De optredens verschilden zoals u kon lezen nogal in kwaliteit, maar, je weet tenminste weer wat er in Nederland in dit mu- zieksegment gebeurt. Want dat is toch het leuke aan de elektronische MIDI-apparatuur: behalve dat je lekker technisch kunt klooien kan de gebruiker er creatief gezien vele kanten mee op. KLEM en Centauri vertegenwoordigen hierin de vrij bekende en inmiddels wat oubollige 'Berliner Schule'. Maar er zijn ongetwijfeld clubs die andersoortige elektronische muziek proberen te promoten. Weet u daar iets van? Laat het ons weten, dan kunnen we daar ook eens aandacht aan besteden.
De meeste thuismuzikanten willen uiteindelijk hun creatieve processen vastleggen voor zichzelf (voor later) of voor anderen (voor de erkenning). Al was het alleen maar om hun cassette ter beoordeling op te kunnen sturen naar de KLEM-club. Dus ontstaat de behoefte om hun studiootje uit te breiden met mix- en opname-apparatuur. Nu zijn er inmiddels al diverse recorders waarmee u harddisk-recording kunt bedrij- ven. Maar deze apparaten zijn nogal duur en ingewikkeld. Mensen die nog niet zo lang bezig zijn met hun MIDI-hobby of zij die minder hoge eisen stellen, zullen dus naar iets anders moeten zoeken. Voor hen heeft fabrikant Fostex in de loop van de afgelopen jaren een paar leuke en steeds goedkoper wordende apparaten op de markt gebracht, waarvan we de X-18 onder de loep houden. Deze multitracker combineert een vierkanaals mixer met een viersporen Dolby B cassettedeck in een klein apparaat. U kunt de X-18 ook 'on the road' gebruiken. Want behalve via het gewone stopcontact kan de stroomvoorziening ook worden geregeld via de auto-accu en door batterijen.
Met de X-18 kunt u multitrack opnames maken. Simpel gezegd is dat een proces waarbij individuele delen van een ensemble onafhankelijk worden opgenomen. Daarna wordt alles gemixt tot n geheel, waardoor een complete opname ontstaat. Het grote voordeel is dat men de verschillende partijen zelf na elkaar kan opnemen. Het overdubben is de kern van de multitrack techniek, waarbij n of meer sporen worden opgenomen terwijl er naar een eerder opgenomen signaal wordt geluisterd. Uiteindelijk volgt de mixdown- fase, waarin alle opgenomen signalen worden samengevoegd. Het stereobeeld wordt ingesteld, evenals het volume. Eventueel kunnen effecten worden toege- voegd. De Fostex X-18 heeft vier instrument-ingangen die corresponderen met vier faders. De inputs 1 en 2, met regelbaar ingangsniveau, kunnen vrijwel elk signaal aan, van microfoons tot digitale instru- menten. De inputs 3 en 4 zijn alleen geschikt voor instrumenten met een lijn-signaal. Twee spoor keuze-schakelaars worden gebruikt om voor de opname het gewenste spoor te kiezen. Deze keuze maakt u in combinatie met de vier kanaal-panregelaars, die tijdens de eindmix weer dienen om het stereobeeld van de verschillende signalen te bepalen. De monmix niveauregelaars hebben ook al een dubbele functie. Tijdens de opname kunt u het weergaveniveau van de reeds opgeno men sporen regelen en bij de eindmix gebruikt u de monmix om een extra effect aan te sturen.
De multitracker heeft verder nog enkele, wat meer geavan- ceerde, mogelijkheden. Zo is het mogelijk om via de punch-in methode een klein gedeelte van een opname opnieuw op te nemen. Je kunt ook ping-pong opnames maken. Dit is een speciale techniek waarbij u meerdere sporen kunt samenvoegen om die vervolgens als n geheel op een vrij spoor op te nemen. Hierdoor kunnen er met enige creativiteit maximaal 9 instrumenten op de sporen 3 en 4 worden opgenomen, terwijl er ook nog twee sporen voor nieuwe opnames vrij komen. Als laatste noemen we de MIDI/Tape synchronisatie, waarmee het mogelijk wordt de weergave van de X-18 te synchroniseren met MIDI-apparatuur. De voorde- len zijn duidelijk. MIDI-gestuurde instrumenten hoeven niet meer op de band te worden opgenomen, wat sporen vrijhoudt voor niet-digi- tale instrumenten en zangstemmen. Ook kunt u het audiosignaal van de MIDI- instrumenten bij de eindmix direct naar de master-recorder sturen, waardoor de geluidskwaliteit hoger wordt.
De Fostex X-18 ( 900,-) is een handig en compact apparaat met
voldoende (aansluit)mogelijkheden. De beginnende mixer kan het
hierop
leren en de mobiele muzikant heeft altijd opnamecapaciteit bij
de
hand. De kwaliteit van de opnames is bij een juist gebruik van
X-18,
instrumenten en cassetteband (een 'gewone' CrO2 cassette) heel
redelijk
te noemen. Kortom, de X- 18 is een leuke multitracker met een
aantrekkelijke
prijs-prestatie verhouding.
Inl.: Prom Audio, 020-6972121
Met dit master MIDI-keyboard richt Kawai zich vooral op de computermarkt. In dit segment zitten veel mensen die via hun computerhobby op de een of andere manier met de mogelijkheden van MIDI in contact zijn gekomen. Ze hebben al een geluidskaart en kopen er een externe soundmodule bij, maar ze hebben dan nog wel een rij toetsen nodig om deze aan te sturen. Dus hebben deze mensen behoefte aan een goedkoop master keyboard met voldoende MIDI-mogelijkheden om optimaal van zo'n kaart en/of soundmodule gebruik te kunnen maken. De kleur is voor de verandering gebroken wit, een keuze (computerkleur) die niet toevallig is. Het apparaat is uitsluitend bedoeld als master keyboard en heeft daarom geen geluiden aan boord. Met de MDK61 beschikt u over een vijf-octaven bereik, aan te slaan via 61 aanslaggevoelige toetsen van volwassen grootte. De hoeveelheid aan drukknopjes, draaiknoppen en aansluitmogelijkheden is uiterst minimaal gehouden. Links een pitch bend wheel en een tweede wheel, in het midden een kleine display, rechts een aantal kleine druktoetsen en aan de achterkant behalve de aan/uit-knop en adapteraansluiting nog een MIDI out- en hold-uitgang.
De laatste mogelijkheid binnen de JOB-mode, de 'MIDI control', bepaalt of MIDI-boodschappen van uw MIDI-instrument (start, stop, klok) worden toegelaten. In de vierde mode, de UTILITY mode, zijn diverse schijfen file operaties ondergebracht, zoals renamen, deleten, formatteren en backup-en.