Virtuele meditatie
We leven in een opwindende tijd. De wereld veranderd zich ongekend
snel, en daarmee veranderd ook de manier waarop wij onszelf en
anderen zien, ons bewustzijn. Nog nooit is er in de menselijke
evolutie een periode geweest, waarin wij wereldwijd zo open met
elkaar communiceren en opvattingen uit verschillende culturen
uitwisselen, als heden. De manier waarop we binnenkort met elkaar
zullen communiceren, zal door begrippen zoals internet,
informatie-highway, worldwideweb, user of e-mail bepaald zijn.
Vele bedrijven sluiten hun databanken op internet aan. Zo zal een
democratisering van de informatie plaatsvinden. Er is op het
moment een soort economische wereldoorlog gaande tussen de
communicatie-multinationals, zoals Compuserve en MicroSoftNet.
We leven min of meer in een soort "kwadraat-tijd". De
ontwikkelingen gaan zo snel, dat als je nu niet in het nieuwe
tijdperk stapt, dan lig je over een jaar twee jaren achter. De
evolutietijd, de tijd die we nodig hebben om een nieuwe
ontwikkelingsfase te bereiken, zal steeds korter worden.
Voor veel gewone mensen klinken deze berichten over de
informatienetwerken en een wereldwijde high-tech-communicatie noch
Chinees in de oren. Maar aan het groeiende aantal leden bij de
communicatienetwerken zoals Compuserve en MicroSoftNet zien we dat
steeds meer mensen zich op het nieuwe communicatietijdperk
voorbereiden.
Wie zou bij zoveel high-tech drukte nog aan spiritualiteit kunnen
denken? Daar wij nog zozeer aan onze conventionele levens- en
communicatiewijzen gewend zijn, zullen velen van ons misschien bang
zijn dat wij in een dergelijke high-tech-wereld steeds meer
vervreemd van onszelf raken, en dat we door zoveel computerdrukte
het contact met onze intuitieve en spirituele vaardigheden zullen
verliezen. Rennen wij naar onze ondergang toe? Of zal er misschien
iets anders plaats kunnen vinden?
Ik wil in dit artikel enkele provocerende stellingen presenteren en
daarmee tot verdere discussie oproepen.
Ik heb me uitgebreid met de mogelijkheden van de
netwerkcommunicatie in de spirituele wereld bezig gehouden. Ik heb
in vele netwerken over de gehele wereld onderzoek gedaan, en met
veel mensen per e-mail, per mailinglijst en in diverse forums
gediscussieerd. Op deze manier heb ik ontdekt dat er in deze
high-tech-wereld zeer veel esoterische netwerken bestaan, waarin
veel over spirituele onderwerpen gediscussieerd wordt en informatie
wordt uitgewisseld.
Daarnaast wilde ik onderzoeken wat er met mijn bewustzijn gebeurt
en dat van andere users, als we alle mogelijkheden van de
netwerkcommunicatie gebruiken.
Bij mijn internet-avontuur heb ik mijn bewustzijn nauwlettend
geobserveerd. Mijn ontdekkingen en opvattingen heb ik naar diverse
esoterische netwerken gestuurd en er enkele weken lang met zeer
veel mensen uit de hele wereld over gediscussieerd. Ik heb er niet
alleen van genoten, het heeft ook mijn denken aangescherpt. Dit
artikel is het voorlopige resultaat daarvan.
Virtuele meditatie
Wat kan er precies gebeuren als je voor je computer zit, door het
internet surft en een e-mail leest of schrijft? Ik beleef het
volgende: Ik zit hier voor mijn computer en heb zojuist een e-mail
ontvangen. De persoon die deze e-mail geschreven heeft ken ik
helemaal niet en bestaat in mijn directe waarneming ook helemaal
niet. Er bestaat namelijk geen enkel zintuiglijk contact tussen mij
en deze andere persoon. Alleen het bericht van de e-mail bestaat op
mijn beeldscherm: het resultaat van een levend bewustzijn. En ik
ben er.
Wat zou ik me dan voor moeten stellen bij deze persoon? Dat is hier
de essentiele vraag. Ik kan me namelijk alles bij deze persoon
voorstellen. Ik kan er werkelijk al3le projekties van
uiterlijkheden of eigenschappen die ik graag mag of juist helemaal
niet mag op los laten. Maat het zijn steeds mijn projecties, mijn
beelden, die niets met deze persoon te maken hebben. Als ik nu dus
van begin af aan al deze projecties loslaat, wat bestaat er dan
werkelijk nog, behalve deze e-mail op mijn beeldscherm, die ik net
ontvangen heb? Niets. Mijn bewustzijn.
En terwijl ik hier alleen voor mijn computer in een overzichtelijke
situatie zit, kan ik rustig mijn bewustzijn observeren. Mijn
bewustzijn concentreert zich en communiceert met 'zijn' bewustzijn
over voor mij belangrijke onderwerpen, zonder dat alledaagse
projecties storen. Er bestaat geen zintuiglijke informatie. Dit
proces kan ik hier observeren.
Het is als een meditatie. Net als bij een meditatie kan ik in alle
rust observeren hoe gedachten en gevoelens ontstaan. En zo ontstaat
langzaam maar zeker een innerlijke helderheid.
In veel e-mails bevestigden users de positieve werking van
de netwerkcommunicatie. Mensen kunnen met elkaar communiceren
zonder dat projecties, storende interpretaties of vooroordelen een
rol moeten spelen. Puur contact! De gesprekspartner wordt niet of
nauwelijks op zijn uiterlijk of optreden beoordeeld en in hokjes
gestopt. Men houdt zich enkel en alleen bezig met hetgeen men
geschreven heeft.
Het volgende citaat van een user vat de meeste reacties op mijn
virtuele meditatie-stelling samen: "Ik kan slechts bevestigen wat
je in je e-mail over virtuele meditatie schrijft. Ik heb in
Compuserve forums 'gesprekken' gehad, die anders nooit
plaatsgevonden zouden hebben. Ik ontvang alleen de boodschap, en
verder niets. Ik weet niet of ik met een man of vrouw te maken heb,
welke huidskleur hij/zij heeft, hoe oud hij/zij is, waar hij/zij
woont. Ik weet niet wie jij bent. Ik lees je woorden, dat betekent
jouw gedachten op dit moment, en verder niets. En gevoelens? Zeer
vele. Het is inderdaad zoals bij een meditatie: je dringt werkelijk
tot de kern van de dingen door en laat alle uiterlijke schijn links
liggen. Als boeddhist voel ik me in deze virtuele ruimte echt
thuis, want hij brengt ons de 'werkelijkheid' een stuk dichterbij."
Slechts enkele users waren van mening dat er toch geen
verschil was, of je nu zoals vroeger gewoon brieven schrijft of
tegenwoordig e-mails. Schrijven blijft schrijven. Ik heb een andere
mening daarover, want de omvang van deze wijze van communiceren is
geheel onconventioneel. Vergelijkenderwijs heb ik vroeger nooit uit
alle telefoonboeken van de wereld enkele namen en adressen van
mensen gehaald en met hen direct een discussie over onderwerpen
gestart, die voor mij in mijn ontwikkeling belangrijk zijn.
Maar daarover straks meer. Bovendien schrijft men in conventionele
brieven meestal veel over alledaagse zaken, zoals wat je allemaal
doet, hoe je leeft enz. In Internet kun je dat natuurlijk ook doen,
maar je kunt zonder enkel probleem met 30 of veel meer mensen uit
de hele wereld over een onderwerp discussiëren, zonder ook maar een
woord over uiterlijkheden te schrijven.
Vervreemding?
Zal deze wereldwijde communicatiedrukte niet bewerkstelligen dat
wij ons steeds meer van elkaar zullen vervreemden? Als we alles met
de PC thuis kunnen bereiken, en in een paar jaren misschien zelfs
moeten, worden we dan geen computerslaven, die thuis aan hun PC
geketend zijn? Communiceren we over 20 jaar met andere mensen
misschien vooral nog via dialoogvensters en e-mails, in plaats van
via onze zintuigen en onze lichamen?
De computer biedt namelijk ook aantrekkelijke zaken.Voortdurend
beweegt er iets op het beeldscherm en men krijgt bijna altijd een
reactie, waardoor je steeds geboeid wordt door de onbegrensde
mogelijkheden van de diverse programma's.
Zijn Compuserve en MicroSoftNet gewoon moderne speelautomaten en
worden wij tot hun verslaafde gokkers?
Natuurlijk zijn er mensen die hier risico lopen verslaafd te raken.
Waarschijnlijk kan ieder van ons ogenblikken beleven, waarin je je
niet meer van de 'speelautomaat' kunt losmaken. Maar het is altijd
zo, dat wanneer er nieuwe mogelijkheden in onze leefwereld
gecreeërd worden, die oplossingen voor bepaalde problemen bieden en
tegelijkertijd ook nieuwe problemen creëren, ja zelfs pathologieën,
die voor die tijd niet bestonden. Maar we moeten natuurlijk niet
mogelijke onprettige bijwerkingen zwaarder beoordelen als de
positieve betekenis die de netwerken hebben.
Vragen...
Daarmee is alles wat in de netwerken gebeurd nog niet meteen
fantastisch of ideaal natuurlijk. Er wordt ook veel oppervlakkig
en vluchtig geleuterd. En als je niet oppast krijg je met deze
democratisering van de informatie een berg data-afval
thuisbezorgt.
Je kunt je ook afvragen of deze postmoderne communicatie-cultuur
niet een leegte vult, die zijn oorsprong vindt in de anonieme
stadsdrukte, deze leegte echter niet oplost?
Al deze vragen hebben ongetwijfeld een zekere geldigheid. Ook als
u ervaren bent in de netwerkcommunicatie, zult u dat zeker kunnen
bevestigen.
Men kan de toekomst nooit echt voorspellen, maar ik en vele andere
user, met wie ik gediscussieerd heb, hebben ervaren dat de
netwerkcommunicatie meer openheid tussen mensen bewerkstelligd. Men
discussieert met mensen, met wie men anders nooit in contact zou
zijn gekomen, en je hoort meningen en opvattingen die je anders
nooit gehoord zou hebben. Men hoort zelfs meningen die je niet voor
mogelijk gehouden zou hebben. En dit alles zorgt voor een ongekende
verruiming van de eigen horizon.
Buiten dat krijgt men te maken met een toenemende
hulpbereidheid. Als ik een vraag had, ongeacht op welk gebied, en
ik een e-mail naar een forum of netwerk gestuurd heb, heb ik altijd
een antwoord gekregen. De vraag werd altijd beantwoord.
Het globale dorp en ons bewustzijn
In onze postmoderne samenleving kunnen we de afgelopen decennia
twee tegengestelde tendenzen waarnemen. Enerzijds vindt er een
toenemende individualisering plaats en anderzijds een toenemende
internationalisering.
In de menselijke evolutie betekent deze individualisering dat de
eenheid die het leven van ieder mens moet integreren, steeds
kleiner geworden is. Vroeger was de stam, deze eenheid, later de
grootfamilie en daarna het kerngezin. Vroeger in de stam had ieder
stamlid een bepaalde rol, een positie en bepaalde vaardigheden. Het
totaal van rollen droeg tot het welzijn van ieder stamlid bij. In
de afgelopen decennia heeft zich deze integrerende faktor tot onze
individuele psyche gereduceerd. Vandaag de dag moet ieder mens met
zijn eigen psyche als gereedschap het gehele sociale en emotionele
leven tot een overzichtelijke eenheid integreren, om zich happy te
kunnen voelen. Dat betekent dat deze integratie nauwelijks meer in
de buitenwereld plaatsvindt, maar vooral in de binnenwereld.
Deze individualisering stelt daardoor ook hoge eisen aan ieders
individuele psyche. En omdat onze psyche niet op een dergelijke
opgave voorbereid was, moest hij 'omgebouwd' worden. Dat verklaart
m.i. ook de grote therapiegolf van de afgelopen decennia.
Aan de andere kant bevinden we ons midden in een toenemende
internationalisering. Dat betekent dat de eenheid waarvan wij ons
direkt als lid ervaren steeds groter wordt. Daar waar vroeger de
stam onze horizon was, waarover wij niet heenkeken, kwam het dorp,
daarna de stad en later de staat. Sinds enkele jaren zijn we druk
bezig het gehele Europese continent tot onze sociale en
maatschappelijke horizon te maken. Europese Verdragen (Maastricht
en Schengen) zorgen ervoor dat de grenzen tussen de deelnemende
Europese landen langzaam maar zeker afgebroken worden en Europa
steeds meer een republiek wordt. En onze culturele identiteit
verbreedt zich steeds meer.
Tegelijkertijd ontstaan wereldomvattende verdragen en structuren en
wij overstijgen daarmee de conventionele grenzen in de gehele
wereld. In de nabije toekomst zal deze wereld onze sociale horizon
geworden zijn. Dat betekent dat daar waar onze vroege voorouders
zich als stamlid ervaren hebben, wij onszelf als wereldburger
zullen ervaren en wij een zinvolle plaats in het 'wereld-dorp'
moeten zoeken.
Onze horizon, de eenheid waarvan ieder mens zich direkt
als een deel ervaart, is in de afgelopen 50 jaar steeds groter
geworden. Het probleem is echter, dat hij zo groot geworden is, dat
we hem niet meer kunnen omvatten. Een dorp is nog overzichtelijk.
Maar hoe moet je als individueel mens de gehele wereld omvatten?
Met onze conventionele transport- en communicatiemiddelen leven we
nog steeds in de geografische wereld, en daar zijn de afstanden
zeer groot.
Omdat in deze ontwikkeling de integrerende factor en de
te integreren horizon zich zover van elkaar af bewogen hebben,
ben ik van mening dat zich tussen deze twee tendenzen een
toenemende spanning ontwikkeld heeft. In een dorp vond nog een
direkte communicatie plaats, in een land bestaan ook verschillende
strukturen, die ons bij ons welzijn behulpzaam zijn. De
communicatie vindt daar o.a. via televisie en krant plaats. Op
wereldniveau bestaat er m.i. een kloof in de
communicatiestrukturen, waarin vervreemding en desorientering
konden onstaan. Veel sociale structuren zijn verloren gegaan of
hebben aan betekenis ingeboet. Tussen onze individuele psyche als
integratiegereedschap en de wereld als onze sociale omgeving
bestaat een grote fysieke afstand, die met de conventionele
middelen niet meer kan worden overbrugd.
In deze context biedt de netwerkcommunicatie ons enkele
middelen om op eenvoudige wijze op wereldnivo te communiceren. In
Internet kunnen nieuwe zinvolle structuren ontstaan, waarin wij ons
met gelijkgezinden kunnen verbinden. Daarmee wordt de kloof tussen
psyche en wereld direkt kleiner. En ik ben van mening dat de
netwerkcommunicatie het ons mogelijk zal maken, resp. al mogelijk
maakt, een zinvolle plaats in de mensengemeenschap te vinden.
Omdat de computernetwerken een virtuele ruimte creëren, bewegen wij
ons niet meer in de fysieke wereld met haar grote geografische
afstanden. Het gevolg van dit alles zal zijn, dat wij ons weer als
direkt deel van onze horizon kunnen ervaren.
De netwerkcommunicatie schept structuren waarin wij de
individualisering en de internationalisering met elkaar kunnen
verbinden. Dat verklaart m.i. ook het grote succes van de
computernetwerken. En naast internationale verdragen, organisaties
en structuren (politiek, ekonomisch, cultureel) op wereldnivo,
zullen de computernetwerken de fysieke substantie vormen, waarmee
het globale dorp, in zijn letterlijke betekenis, mogelijk wordt.
En voor de oplossing van de zich steeds meer toespitsende
wereldproblemen zullen wij deze wereldstrukturen dringend nodig
hebben.
K.v.Gennip