OS/2 Shareware
Workplace Shell krijgt een facelift
De Workplace Shell gaat al weer een paar jaar mee zonder dat er
wezenlijke veranderingen zijn aangebracht. Ook OS/2 Warp heeft op
dit gebied niet echt veel opzienbarende nieuwigheden gebracht. Toch
zijn er nog een aantal punten die niet helemaal goed uit de verf
komen in de huidige versie van WPS. Gelukkig komen er uit het (zeer
actieve) OS/2 share- en freeware-circuit een aantal programma's die
de meest nijpende tekortkomingen oplossen. Wij hebben de meest
recente aanwinsten op dit gebied verzameld en op een diskette
gezet. De programma's worden in dit artikel besproken, de
bijbehorende diskette kunt u tegen een geringe vergoeding
bestellen.
Na drie jaar trouwe dienst begint de WorkPlace Shell hier en daar
wat sporen van ouderdom te vertonen. Niet dat de interface niet
goed meer voldoet, maar het wordt de gebruiker niet altijd even
gemakkelijk gemaakt om bepaalde veel voorkomende handelingen uit te
voeren. Zo is het lang niet altijd even eenvoudig om uit een stapel
geopende vensters het juiste venster naar boven te krijgen. WPS is
echt een interface voor creatievelingen, die alle mogelijkheden tot
vrijzinnige expressie biedt. De keerzijde van deze flexibiliteit is
echter dat WPS weinig houvast biedt voor de minder ervaren
gebruiker. Het Launchpad van Warp is wat dit betreft al een
verbetering, maar om dit nu direct een ideale oplossing te noemen
zou te ver gaan. Waar WPS wellicht te veel
configuratiemogelijkheden biedt, gaat Launchpad (dat overigens zelf
een onderdeel van de WorkPlace Shell is) niet ver genoeg.
Veel OS/2-gebruikers maken nauwelijks gebruik van de mogelijkheden
van de WorkPlace Shell. Met name de mogelijkheid om de objectmenu's
zelf aan te passen blijven vaak onopgemerkt. Toch is dit juist een
van de meest krachtige methoden waarmee de functionaliteit van de
interface sterk kan worden verbeterd. Voordat het succesvol
toepassen van deze methoden is echter wel een behoorlijke kennis
van OS/2 noodzakelijk, omdat er nog al wat adders onder de desktop
schuilen. Een voorbeeld maakt meer duidelijk dan duizend woorden,
dus laten we daar maar mee beginnen. Het komt vaak voor dat u
ergens in een folder zit te werken die zich in een van de
verafgelegen takken van de directoryboom bevindt, en plotseling de
behoefte heeft aan een commandovenster in die directory. U kunt dan
natuurlijk de OS/2 systeemfolder openen, naar de commandoregel
toegaan en vervolgens een ellenlang CD-commando intoetsen. Vooral
wanneer er gebruik gemaakt is van lange bestands- en directorynamen
is dit echter niet echt gemakkelijk. Zou het dan niet handig zijn
als er in dat objectmenu van die folder een keuze zat voor een
commandovenster in de betreffende directory? Natuurlijk is dat
handig, daarom laten wij u hier een van de methoden zien waarmee
dit kan worden bereikt. Het mooie van onze methode is dat er geen
gebruik gemaakt wordt van niet-standaard functies of programma's,
zodat hij in principe in iedere OS/2-versie (vanaf 2.0) toepasbaar
is. Bovendien kunnen we op deze manier meteen een paar van de
valkuilen aanwijzen die klaar liggen voor onoplettende
WPS-verkenners.
Voor het realiseren van de menu-uitbreiding maken we gebruik van
een OS/2-script (in DOS-termen heet zo-iets een batch-bestand). Het
enige dat dit script doet is een OS/2-venster openen in de juiste
directory, een karweitje dat met twee eenvoudige commando's kan
worden geklaard. Het script ziet er als volgt uit:
Eenvoudiger kan het niet, lijkt ons. Sla het bestand op onder de
naam cdd.cmd in een directory naar keuze. Het toevoegen van de
commandoregel-optie aan het objectmenu van een folder verloopt zeer
eenvoudig. Open het settings-venster van de betreffende folder, en
kies de menu-pagina. Hier ziet u (in een Engelstalige OS/2-versie)
twee submenu's met de naam `Primary pop-up menu' en `~Open'. De
tilde (het `~' teken) voor de `O' van Open betekent dat het
betreffende menu door een druk op de `O'-toets kan worden geopend.
In het menu is die O dan ook onderstreept. Het Open-menu is de
eerste keuze voor de meeste object-menu's, van hieruit kunnen de
objecten in de beschikbare views geopend worden. Selecteer in de
bovenste lijst het `~O-pen'-menu, zodat de onderste lijst de
beschikbare views toont. Het toevoegen van een nieuwe optie kan op
een aantal manieren worden gerealiseerd. U kunt met `Create
another...' (in een Engelstalige OS/2-versie) met de hand alle
gegevens invoeren, maar dat is in dit geval niet noodzakelijk. Open
gewoon de folder waarin u het cdd.cmd script heeft opgeslagen, en
sleep (met de rechter muistoets) het script in de onderste lijst.
Als u de muisknop los-laat verschijnt er een nieuwe optie in het
menu met de weinigzeggende naam `cdd.cmd'. Ook daar is wat aan te
doen, u kunt de naam van de menu-optie veranderen door op
`Settings' te klikken en de bovenste naam naar eigen smaak aan te
passen. Als u een tilde (`~') voor een van de letters van de naam
zet, kan de menuoptie met die toets geselecteerd worden( de
betreffende letter verschijnt onderstreept in het menu). U kunt de
nieuwe menu-optie meteen uitproberen, het settings-venster hoeft
hiervoor niet gesloten te worden. Als u in het vervolg alle nieuwe
vensters van deze menu-optie wilt voorzien moet u de settings van
de folder-template aanpassen. Het is helaas niet zo gemakkelijk
(maar zeker niet onmogelijk!) om in een keer alle bestaande folders
van een commandoregel te voorzien, de hiervoor benodigde
programmeerkunst gaat te ver voor dit artikel.
Ik wil niet programmeren! Ik wil werken!
Goed, u ziet dat het aanpassen van de WorkPlace Shell niet moeilijk
is. Maar wat nu te doen als u absoluut wars van programmeren bent?
Waar kunnen OS/2-gebruikers terecht die hun systeem direct en
zonder poespas op een efficiënte manier willen inzetten? Gelukkig
is er ook voor deze mensen een eenvoudige oplossing: bestel de OS/2
shareware-schijf en installeer de hierop aanwezige programma's. We
hebben voor dit artikel een aantal populaire WorkPlace
Shell-uitbreidingen verzameld die het verblijf op de desktop een
stuk gemakkelijker kunnen maken. De betreffende programma's zijn
door de auteur van dit artikel uitgebreid getest, waarbij er weinig
tot geen storende fouten ontdekt zijn. Wij kunnen natuurlijk niet
instaan voor de eventuele gevolgen van toch aanwezige fouten (die
hebben nu eenmaal de onhebbelijkheid zich verborgen te houden voor
softwaretesters, om vervolgens genadeloos toe te slaan bij `gewone'
gebruikers), maar de kans op dergelijke fouten achten we niet
groot. Als u ook wel iets ziet in een overal bruikbaar startmenu,
een balk met daarop alle lopende program-ma's, full-windows drag en
automatische vensterselectie a la X windows lees dan verder. Voor
de puristen onder de lezers nog het volgende: we gebruiken vaak de
term programma als we eigenlijk klasse moeten zeggen, om er al
genoeg vreemde terminologie in dit artikel voorkomt. Vrijwel alle
gepresenteerde programma's zijn in feite uitbreidingen op de
WorkPlace Shell en daarmee dus klasses. De uiterlijke
verschijningen van de `programma's' worden vaak aangeduid als
instanties van die klasses.
NPS WorkPlace Shell Enhancer 1.81
Ook in Japan bestaat een levendige OS/2-scene. Dit is niet op de
laatste plaats te danken aan het feit dat OS/2 als langere tijd in
een Japanse versie verkrijgbaar is. Net zoals in de rest van de
wereld wordt het OS/2-gospel in Japan verkondigd door de lokale tak
van Team OS/2, een in los verband georganiseerde club enthousiaste
OS/2-gebruikers die het als hun missie zien om de massa's van de
zegeningen van dit besturingssysteem te overtuigen. In dat kader
ontplooien Teamers zich op allerlei vlakken. De meest bekende
verschijningsvorm is waarschijnlijk de in OS/2 T-shirt of dito
spijkerjas gehulde Teamer die op computerbeurzen tekst en uitleg
geeft bij de OS/2-demonstraties. Op de achtergrond wordt echter ook
hard gewerkt aan de `missie'. Een van de resultaten van dit werk
vindt u terug op onze diskette in de vorm van de NPS WPS enhancer,
een programma dat een aantal interessante functies toevoegt aan de
WorkPlace Shell. NPS (zoals we het programma in het vervolg zullen
noemen) biedt in de huidige uitvoering (versie 1.81) meer dan 25
nieuwe functies voor de WPS. Volgens onze bescheiden mening mag dit
programma op geen enkele OS/2-machine ontbreken (eigenlijk zou IBM
hier zorg voor moeten dragen), maar wie zijn wij? Een korte
opsomming van de door NPS geboden functies levert de volgende tabel
op:
Sorteer objecten in een folder aan de hand van hun extensie.
WPS is ontwikkeld met het idee dat de extensie niet meer is dan een
onderdeel van de bestandsnaam, de feitelijke object-identiteit
wordt afgeleid van het attribuut `objecttype'. Tot zover de
theorie, in de praktijk worden extensies wel degelijk gebruikt voor
de identificatie van objectklassen.
Verplaats folders door op een willekeurige plaats binnen de
folder (of langs de rand) met de rechter muisknop te klikken en
vervolgens de folder te verslepen. Dit werkt ook bij de
systeemklok.
Voor pre-Warp OS/2-gebruikers is het handig dat de menu-opties
`Arrange' en `Sort' van het objectmenu van de desktop kunnen worden
verwijderd. Dat scheelt weer een half uur werk als per ongeluk de
zorgvuldig opgebouwde Desktop in objectsoep veranderd is nadat per
ongeluk op `Sort' of `Arrange' is geklikt. Voor Warp-gebruikers is
dit minder relevant, daar Warp dergelijke acties zelf kan
terugdraaien.
Popup-vensters binnen OS/2- of DOS-vensters, net zoals elders
in de WPS.
Vrijwel overal kan de vensterlijst naar voren worden gehaald
door gelijktijdig op de linker- en rechter-muisknop te drukken.
Selecteer objecten in folders aan de hand van hun naam (met
wildcards).
Het toetsenbord kan worden geprogrammeerd, er kunnen macro's
aan toetsen worden toegewezen.
De muiscursor kan zo worden ingesteld dat deze bij het
bereiken van de rand van het scherm aan de andere kant weer
verschijnt.
Er kan met de muis worden getekend op de Desktop...
Pictogrammen kunnen in een matrix worden geschikt (zoals dat
bij de Windows Program Manager en de Windows95 Explorer het geval
is).
Vensters kunnen worden geactiveerd (en eventueel naar de
voorgrond worden gehaald) zodra de muiscursor het venster
binnenkomt.
Er kan een sluitknop aan alle vensters worden toegevoegd.
Bij het verslepen van vensters kan in plaats van alleen het
frame, het hele venster worden verschoven (full window drag).
Tekst in VIO-vensters (bijvoorbeeld OS/2 shells, DOS-vensters
en dergelijke) kan worden geselecteerd, gekopieerd en geplakt met
de muis.
Bestandsnamen kunnen met de muis in en uit een listbox worden
gesleept.
Menu-opties kunnen automatisch worden geselecteerd zonder dat
de muisknop hoeft te worden ingedrukt. Op deze manier kan door een
meerdere niveaus diepe menustructuur worden genavigeerd zonder dat
er bij ieder submenu moet worden geklikt. Iedere menuhandeling
vergt zo nog maar een muisklik.
Bij het openen en sluiten van vensters kunnen spectaculaire
animaties (eventueel met geluid) worden getoond. De hoeveelheid
mogelijkheden is in principe onbegrensd, daar de interface
duidelijk gedocumenteerd is. Standaard worden er zes verschillende
animaties meegeleverd, maar het zal waarschijnlijk niet lang duren
voordat er meer verschijnen.
en nog veel meer...
Alle functies kunnen afzonderlijk worden in- en uitgeschakeld,
zodat eventuele compatibiliteitsproblemen eenvoudig kunnen worden
omzeild. Met de grote hoeveelheid functies is het namelijk niet
denkbeeldig dat NPS hetzelfde probeert te doen als een ander
programma. Op de shareware-diskette staat onder andere het
programma Program Commander, dat een aantal functies heeft die
kunnen botsen met NPS. De oplossing is eenvoudig: zet bij een van
beide programma's de functie aan, en schakel dezelfde functie bij
het andere programma uit. De bediening van NPS is eenvoudig. Bij
het opstarten wordt het direct actief, er verschijnen geen storende
copyright-meldingen of bedelvensters. De user interface bestaat uit
een notebook-venster waarin alle functies kunnen worden
geconfigureerd. Als alles naar wens is ingesteld wordt het venster
met behulp van de rechterknop verkleind (niet gesloten, want dan
werkt het programma niet meer!) naar de desktop of de viewer. Het
programma werkt zowel onder OS/2 versie 2.x als onder Warp, maar
niet alle functies zijn onder alle versies bruikbaar.
NPS WPS Enhancer is freeware, er hoeft dus niet voor het gebruik te
worden betaald. In plaats daarvan verzoekt de auteur hem bij
gebruik van het programma Email te sturen met suggesties hoe het
programma verbeterd kan worden:
`Please send me email if you like this software. Your ideas to
improve Workplace Shell are also welcome. About 10 functions of
this program are from the ideas of users.'
Shinji 'N.P.S.' Takasugi (Team OS/2 Japan)
nps1970@ibm.net
TaskBar 2.61
In een eerder OS/2-sharewareartikel hebben we al melding gemaakt
van dit programma. Inmiddels is er een nieuwe versie uitgekomen die
het in stabiliteit en functionaliteit duidelijk wint van zijn
voorganger. En aangezien we toch nog plaats op de diskette hadden
was de keuze snel gemaakt... TaskBar biedt een aantal interessante
voorzieningen, die het een stuk gemakkelijker kunnen maken om
wegwijste worden in de vensterbrij de de WorkPlace Shell ons soms
voorschotelt (multitasking heeft ook zo zijn minder handige
kanten...). De meest belangrijke voorziening van TaskBar is de balk
waarop alle geopende WorkPlace Shell-objecten (programma's, maar
ook folders en systeemvensters) worden weergegeven. Deze balk kan
langs een willekeurige rand van het scherm worden weergegeven, de
gebruiker heeft hierbij de volledige vrijheid. Het is ook mogelijk
om de balk alleen te laten vertonen als de muispijl zich aan de
betreffende schermrand of -hoek bevindt. Op deze wijze
geconfigureerd is TaskBar een handig schakelhulpje dat niet in de
weg zit zolang u het niet nodig heeft. Het is ook mogelijk aan te
geven welke programma's niet op de balk getoond dienen te worden,
zodat op de achtergrond draaiende programma's het overzicht niet
verstoren. Naast de genoemde taakbalk biedt TaskBar ook nog een
mogelijkheid om op via zelf te definiëren toetscombinaties door de
WPS-objecten te bladeren, net zoals dat bij Windows met de bekende
Alt-Tab toetscombinatie mogelijk is.
TaskBar 2.61 is shareware, de auteur heeft een termijn van 14 dagen
gesteld waarbinnen het programma kostenloos uitgeprobeerd mag
worden. Als het programma langer dan veertien dagen gebruikt wordt
verschijnt na iedere start een venstertje waarin een aantal knoppen
moeten worden ingedrukt om TaskBar te kunnen starten. De
registratieprijs bedraagt $15,-.
Program Commander/2 v1.90
Program Commander is een soort softwarematig Zwitsers zakmes. De
auteur - werkzaam bij IBM in Oostenrijk - beveelt het programma aan
als vervanger van de WorkPlace Shell, of als aanvulling daarop. Het
voordeel van het gebruik van PC/2 als WPS-vervanger is dat het
geheugengebruik een stuk geringer is dan dat van WPS. Dit is
interessant voor wie minder dan 8 MB geheugen in de PC heeft, maar
persoonlijk willen wij de functionaliteit van WPS niet missen. Ook
als aanvulling op WPS heeft PC/2 het nodige te bieden. Het
programma biedt onder andere een virtuele desktop, die zo groot
gemaakt kan worden als de gebruiker dat wil (maximaal 81 virtuele
schermen, dat moet voldoende zijn lijkt ons). Het schakelen tussen
de verschillende virtuele schermen is uiterst eenvoudig, zodra de
muis de rand van het scherm bereikt wordt - eventueel na een
muisklik - het naastliggende virtuele scherm zichtbaar. Een
overzichtsvenster toont alle virtuele schermen, alsmede de lokatie
van de desktop (het huidige scherm) en alle draaiende programma's.
In dit overzichtsvenster kunnen ook allerlei handelingen worden
verricht. Persoonlijk prefereren wij een zo compact mogelijk
venster met uitgeschakelde titel- en knoppenbalk, maar het is ook
mogelijk een flink overzichtsvenster te configureren waarbij een
knoppenbalk de mogelijkheid biedt om vensters te verplaatsen,
vergroten, sluiten enzovoorts. Vensters kunnen in het
overzichtsvenster van het ene naar het andere virtuele scherm
worden gesleept, zodat het niet altijd nodig is van venster te
wisselen. Het komt voor dat PC/2 bij het verrichte van dergelijke
handelingen plotseling erg veel beslag op de processor legt,
waardoor de rest van het systeem sterk vertraagd wordt. De beste
oplossing in een dergelijk geval bestaat uit het afsluiten van het
programma, waarna het weer opnieuw gestart kan worden. Dat is
natuurlijk niet helemaal ideaal, maar gezien het feit dat deze
storing slechts zelden optreedt nemen wij dit ongemak voorlopig
voor lief.
Een andere handige voorziening van PC/2 is het menusysteem, dat
zich onder de linker (!) muisknop verbergt. In tegenstelling tot
WPS kan PC/2 overweg met meerdimensionale menu's. Wie wel eens met
de Windows95 startknop heeft gewerkt zal begrijpen wat wij
bedoelen. Met PC/2 kan de functionaliteit van die startknop worden
nagebootst en verbeterd. De gebruiker heeft de vrijheid het menu zo
in te delen als hij/zij zelf wil. Ook de wijze waarop het menu
wordt geactiveerd is naar eigen smaak in te stellen, met een enkele
of een dubbele klik op de Desktop. Helaas is het niet mogelijk om
het PC/2-menu als uitbreiding aan het WPS-menu te hangen. Hierdoor
gebeurt het regelmatig dat we het verkeerde menu voor de neus
krijgen na een - gewoontegetrouwe - druk op de rechter muisknop.
Program Commander/2 is freeware, de auteur verlangt dus geen
betaling voor het gebruik van zijn software. Hij geeft overigens
aan dat hij niet vies is van vrijwillige donaties, de keuze is dus
aan de gebruiker. Het programma werkt zowel onder OS/2 2.x als
onder OS/2 Warp.
DragText, TrashCan en Open
Drie kleine programma's die ieder hun kilobytes wat ons betreft al
lang verdiend hebben. Met DragText wordt plotseling vrijwel alle
tekst op het scherm bron en/of doel voor sleephandelingen met de
muis. U kunt tekst uit vensters naar andere vensters slepen, maar
ook naar dialoogkaders. Andersom is ook mogelijk. Als u de tekst
naar de Shredder sleept wordt deze gewist. Met DragText kunnen ook
pictogrammen in dialoogkaders worden gesleept, waarna het volledige
pad van het betreffende object wordt ingevuld. DragText werkt met
de meeste programma's die zelf niet in drag&drop voorzien, zoals de
systeemeditor E van OS/2. Het programma werkt overigens alleen op
vensters die zijn geopend nadat DragText voor het eerst werd
gestart, het is dus zaak dit programma zo vroeg mogelijk te
starten. De aangewezen plek hiervoor is de startfolder van OS/2.
TrashCan behoeft waarschijnlijk weinig uitleg. Met dit programma
krijgt u de beschikking over een prullebak die zijn inhoud ook weer
kan prijsgeven. De WPS Shredder kent geen genade, alle objecten die
hij gevoerd krijgt zijn reddeloos verloren (of toch niet helemaal?
File Phoenix
Met File Phoenix kunnen eenmaal gewiste bestanden worden hersteld.
Het programma maakt hierbij geen gebruik van de
undelete-faciliteiten van OS/2 zelf, maar zoekt de schijf af naar
gewiste bestanden. Het voordeel van deze aanpak is dat het ook
werkt als de omgevingsvariabele DELDIR niet is gedefinieerd (zoals
vaak het geval is, want deze variabelen moeten expliciet worden
gedefinieerd in config.sys). File Phoenix kan niet alle gevonden
bestanden herstellen, maar het programma komt een heel einde. Zowel
HPFS als FAT worden ondersteund, het herstellen van een gewist
HPFS-bestand is echter een stuk gemakkelijker dan een FAT-bestand.
Dit wordt veroorzaakt door het feit dat HPFS de bestanden niet
gefragmenteerd opslaat, en de directoryvermeldingen bij het wissen
van een bestand intact laat. Op een schijf die met FAT
geformatteerd is kunnen bestanden over meerdere niet opeenvolgende
clusters zijn opgeslagen, het is dan aan de gebruiker om te
beslissen welke clusters onderdeel uitmaken van het gewiste bestand
en in welke volgorde ze moeten staan. Dit is natuurlijk een heidens
karwei, vooral bij lange of binaire bestanden. Tevens verminkt het
FAT-systeem de directoryvermelding als een bestand gewist wordt (de
eerste letter wordt veranderd). File Phoenix kan ook bestanden van
diskettes herstellen. Het programma weigert overigens categorisch
de herstelde bestanden op dezelfde schijf te zetten waar ze vandaan
kwamen. Dit kan problemen opleveren bij het herstellen van lange
bestanden op machines waar maar een harde schijf in zit.
Het programma is geschreven door een Canadese IBM-'er, en het
wordt gratis ter beschikking gesteld aan OS/2-gebruikers. Het
programma werkt onder alle 32-bits versies van OS/2 (vanaf 2.0).
Frank de Lange