PopTech
Soms is het gewoon aardig, en dikwijls ook wel noodzakelijk, om
over wat meer technische informatie en achtergrondkennis van hard-
en software te beschikken. Het moet echter goed begrijpelijk en
niet te uitgebreid worden behandeld. Welnu, de rubriek POP-TECH
gaat u op een populaire maar afdoende mate informeren over de
oudere en vooral nieuwere technische aangelegenheden in de
IT-branche. Kretologie verduidelijkt, dat is de bedoeling. Dus geen
moeite om er doorheen te komen, het leest als vanzelf. Maar daarna
weet u waarover u het hebt.
Cache Of EDO
Velen van u zullen zich afvragen of zij voor EDO-RAM (Extended Data
Output RAM) of DRAM (dynamic RAM) moeten kiezen, of voor wel of
geen second cache. Immers, niet alleen prestaties, ook de
aanschafprijs van de computer speelt daarbij een rol. EDO-RAM
blijkt een second-cache geheugen niet te kunnen vervangen. Het is
zinvol EDO met extern second level (2L) cache in een machine te
implementeren om er uit te halen wat erin zit. Het 'snelle' cache
(SRAM - static RAM) tussengeheugen helpt de processor om sneller
aan zijn gegevens te komen. Een 133-MHz Pentium-processor draait
extern op 66 MHz (de 120-MHz Pentium op 60 MHz) en kan zodoende
binnen iedere 15 nano (0, 000.000.015) sec. het geheugen
adresseren. Maar standaard DRAM staat slechts geheugen-access om de
60/70 ns toe. Zonder second level cache zou de processor in dat
geval ongeveer vier keer zo langzaam worden, hetgeen de SRAM cache
opvangt. Een goede keuze is 256 KB aan SRAM, want 512 KB levert
slechts een prestatieverbetering van 1% op.
Normaliter moet voor iedere leesopdracht door de CPU het adres - in
de cache - worden bepaald en vervolgens op de data worden gewacht
om deze te kunnen uitlezen en in de CPU ter verwerking binnen te
halen. De toegang tot het geheugen vereist enige tijd en die moet
verstrijken wil de data beschikbaar komen en het uitlezen - of
binnenhalen in de CPU - vereist ook tijd.
Wat we in de modernste PC's tegenkomen is een pipeline burst cache.
Deze functioneert hetzelfde als de L2 cache maar beschikt bovendien
over een extra "latch", een register waarin de uit het SRAM gelezen
data worden ondergebracht. Onmiddellijk daarna kan het cache
opnieuw worden geadresseerd, terwijl de vorige data steeds voor
uitlezing door de processor in de latch beschikbaar zijn. Dit mondt
uit in de kortere toegangstijd van 4,5 tot 8 ns, wat voor een
moderne Pentium geen enkele vertragende wait state meer nodig
maakt.
Ondanks het bovenstaande bestaat alsnog de wens om gegevens ook
steeds sneller uit het werkgeheugen (DRAM) te kunnen halen. Met
EDO-RAM heeft men wat dit betreft opnieuw een kleine stap
voorwaarts gemaakt. EDO is de afkorting van Extended Data Output,
een verbeterde uitlezing van gegevens [uit DRAM]. Het idee
hierachter is dat de data ook nog voor uitlezen beschikbaar staat
wanneer de processor (via de geheugencontroller) alweer opdracht
geeft (andere) adressen te benaderen. Het geheim van EDO-RAM is dus
terug te vinden in het feit dat er een overlapping bestaat tussen
het in- en uitgangssignaal, want er behoeft geen 60/70 ns te worden
gewacht voor de data zijn uitgelezen en er daarna pas weer een
leesopdracht kan worden uitgevoerd. De opgaande flank van het
ingangssignaal (tot DRAM) staat toe data uit te lezen, maar nu ook
op de dalende flank van hetzelfde signaal. Dit voert tot een 20%
sneller uitlezen van het standaard geheugen.
Er zijn EDO-RAM moederborden zonder L2-cache die geen implementatie
van SRAM toestaan. De vraag is, of het een verstandige beslissing
is een computer met een dergelijk moederbord aan te schaffen. EDO
vervangt immers nooit L2-cache qua snelheid en afzien van bijv. een
pipeline burst cache is nooit verstandig.
EDO-RAM of DRAM, wat moet het worden? Als het moederbord het
aankan, valt de keus op EDO. Dit is mede toekomstzeker omdat de
chipset (Orion) voor de nieuwe Intel-processor P6 het EDO-RAM
ondersteunt. De set ondersteunt geen L2-cache meer omdat deze al op
de nieuwe processorchip is geďmplementeerd (256 KB).
Intussen kunnen we, zonder nieuwere technieken, nog niet helemaal
afzien van wait states, de steeds snellere processoren blijken
alles en iedereen te snel af te zijn. Een verdere stap om de
processor in dit opzicht als gelijkwaardig te benaderen vormt
Burst-EDO-RAM, dat weer 50% sneller is dan EDO. Maar dit duurt nog
even.
USB-bus
Een nieuwe en door grote A-merken als vervanger voor alle com =
100 Kbits/s en parallelle = 10 Bbits/s, enz. poorten gedachte bus.
(Zie voor de algemene opzet WERELDTESTEN in CI #9 jl). Wat daarin
niet ter sprake kwam, was de overdrachtssnelheid van de bus. Het is
een seriële bus die in beginsel niet voor overdracht van
videosignalen wordt aanbevolen, maar wel voor "simultaneous support
of relativily slow devices". Het moet daarom een snelle bus zijn.
Enig nazoekwerk leerde ons nu dat de overdrachtsnelheid van de
USB-bus 12 Mbits/s bedraagt (terwijl met 1 Mbit/s al video kan
worden verwerkt), eenhonderd keer sneller dan een huidige
com-poort. We zullen een half jaartje moeten wachten op de
informatie hoe deze bus in de praktijk geďmplementeerd gaat
worden.
Out Of Memory
Onder Windows komt u regelmatig tegen dat het systeem 'Out of
memory' geeft, terwijl er in feite meer dan voldoende RAM-geheugen
aanwezig is. En wat u ook doet, de foutmelding gaat gewoon niet
weg. Wat ligt er ten grondslag aan de oorzaak van deze kennelijk
ondefinieerbare foutmelding. Gewoon Windows zelf, dat is alles. En
wanneer u er rekening mee houdt, zal het u niet meer overkomen.
Windows reserveert nl. te weinig geheugen om de haar bekende
gegevens over de applicaties die draaien in op te slaan. M.a.w.,
hoeveel geheugen u ook hebt, het maakt niet uit, Windows kan gewoon
de gegevens die applicatieprogramma's nodig hebben voor hun
vensters, buttons, dialoogvensters, enz., op een gegeven moment
niet meer in het door haar gereserveerde en bekende geheugen kwijt.
En dan loopt de boel vast. De oplossing is dus: uitzoeken tot waar
u kunt gaan met het laden van applicaties die tegelijkertijd in het
geheugen aanwezig kunnen zijn.
Data Tape Formaten
Hoewel computers betrouwbaarder worden, blijft de drijging van
verloren data iedere gebruiker altijd boven het hoofd hangen.
Diverse zwaarden van Damocles belagen de gebruikers van computers,
privé of in een netwerk. Virussen, crashes, stroomstoringen, bad
sectors, en soms 'persoonlijke onbeholpenheid' verplichten u uw
gegevens veilig te stellen. Was undel(e).exe bijv. niet zeer
welkom? De toenemende omvang van de hard disks maakt backuppen
[ervan] eigenlijk alleen maar nog noodzakelijker. Dit gebeurt
meestal op tape, want dat is vertrouwd, billijk, ouderwets en
traag, maar werkzaam (waardoor de Zip drive hier een goed kans
maakt, vooral voor de privé-gebruiker) terwijl het tevens steeds
vriendelijker wordt.
Het gangbare formaat voor data-opslag op tape is de uit '82
stammende norm QIC-80 voor 1/4" tape. Ietwat oud, maar het werkt en
nog velen gebruiken het. Nieuwer is Sony's QIC-Wide tape-standaard
die gebruik maakt van 400 feet lange 0.315 inch brede tape waarbij
tevens de opslagdichtheid van de tape werd vergroot. Daarnaast kwam
3M met haar nieuwe Travan- technologie die voorziet in een QIC-80
tape van 750 feet lang en een nog grotere opslagdichtheid. Alles
wordt in het werk gesteld om in staat te zijn de steeds grotere
hard disks te kunnen backuppen. Maar ook QIC-3010 en QIC-3020 onder
steunende tape drives zijn onder weg, met een alsnog hogere
opslagcapaciteit. Travan is momenteel een HOT tape-technologie en
goed voor de consument omdat het de kosten per/MB vermindert. Het
kent backward-read compatibility naar archived QIC(-80) tapes en
het bevordert standaardisatie in een verdeelde markt. Intussen
kennen we de volgende formaten en capaciteiten van QIC tapes zoals
tabel 1 ze vermeldt.
De standaard capaciteiten betreffen niet-gecomprimeerde data,
zodat de drives gecomprimeerd aanzienlijk meer data kunnen opslaan.
Wat betreft data compression zijn er twee standaarden: QIC-122 en
QIC-130, die, let op, niet uitwisselbaar (incompatible) zijn. En
wanneer u een Travan tape drive aanschaft, kijk of hij met oudere
QIC-tapes qua lezen uitwisselbaar is.
3M heeft nog geen definitieve gegevens verstrekt over TR-4, want
het kan een geoptimaliseerde QIC-3080 worden of iets geheel nieuws
(bijv. QIC-3090 met geoptimaliseerde technische mogelijkheden). Wel
zal het standaard 4 GB aan kunnen. Daarnaast worden er begin '96
Travan compatible jukeboxes verwacht, die meerdere tape drives
herbergen en deze kunnen managen. De originele IDE-interface was
niet bedoeld om ook tape drives te ondersteunen, de nieuwe EIDE
(Extended IDE) wel, door middel van de ATA Packet Interface
(ATAPI), zodat ook dat probleem is opgelost.
In ieder geval bewijst de praktijk te moeten beseffen dat een
backup drive meer waard is dan hij kost.
Internet & WWW
Twee termen die dikwijls door elkaar worden gebruikt, hoewel de
laatste een significant ander onderdeel van Internet betreft. Ten
eerste: wat is Internet? Het bekende Internet bestaat uit via de
telefoon (30) miljoen wereldwijd opgestelde computers die
inter-netted oftewel aaneengekoppeld zijn.
En wat is het WWW? Het WWW (World Wide Web) is een onderdeel van
Internet, maar niet Internet zelf. Het is een specifieke service op
Internet dat speciale software nodig heeft. Dan krijgen gebruikers
toegang tot informatiepagina's met afbeeldingen en multimedia,
i.p.v. alleen tekst. De helft van de Internet-gebruikers bestaat
uit WWW-users.
Op Internet betekent de term newbie dat het een nieuwe gebruiker
betreft. En wilt u op Internet een emailtje op papier versturen,
dan hebben ze het in jargon over snailmail. Dat u het Internet
alleen op kunt via een modem zal inmiddels wel algemeen bekend
zijn.
Wouter Alexander
Norm , Standaard capaciteit , Standaard QIC-Wide , Standaard Travan
QIC-80 , 120,MB , 210 MB , 400 MB (TR-1)
QIC-3010 , 340 MB , 525 MB , 800 MB (TR-2)
QIC-3020 , 680MB , 850 MB , 1,6 GB (TR-3)
QIC-3080 , 1,6 GB , 2 GB , 4 GB (TR-4)
Tabel 1