Dual-boot onder Windows95?

Ook dat lossen we samen wel op!

Microsoft heeft verzuimd om bij Windows95 een bootmanager mee te leveren, zoals die bij OS/2 of Windows NT wel aanwezig is. Met enig kunst- en vliegwerk is het echter wel mogelijk een systeem zo op te zetten, dat naar keuze Windows95 of een ander besturingssysteem kan worden gestart. In dit artikel leggen we uit hoe u dit voor elkaar krijgt. Laten we beginnen met een waarschuwing. De in dit artikel beschreven methode werkt - we hebben het uitgeprobeerd - maar het is altijd mogelijk dat er in uw geval iets misgaat. Het installeren van een nieuw besturingssysteem is een ingrijpende procedure, die de nodige risico's met zich meebrengt. Maak dus van tevoren een reservekopie van alle belanrijke bestanden of - als u toch een tapestreamer heeft - de hele schijf. Zo kunt u altijd weer terug naar de uitgangssituatie, mocht er ergens iets misgaan. Windows95 heeft een hoop te bieden, het is dan ook de moeite waard om dit besturingssysteem eens in de praktijk uit te proberen. De installatiemogelijkheden zijn echter niet zo ruim als menig PC-gebruiker of systeembeheerder zich zou wensen. Er zijn eigenlijk maar twee mogelijkheden, je kunt Windows95 over een bestaande Windows-versie heen installeren of kiezen voor een volledig nieuwe installetie. Beide mogelijkheden zijn verre van ideaal. Gezien de niet altijd even geslaagde compatibiliteit met bestaande Windows-toepassingen is de kans groot dat u af en toe toch zult moeten teruggrijpen op Windws 3.x, het is dus zaak dat de bestaande Windows-versie behouden blijft. Installeert u echter Windows95 over de bestaande Windows-versie, dan is het niet mogelijk om tussen deze twee versies te schakelen aangezien Windows95 de oude Windows-versie onbruikbaar maakt. Ook de installatie in een aparte directory is niet de gezochte oplossing, daar Windows95 in een dergelijk geval geen van de instellingen van de bestaande Windows in de registry overneemt. Het netto effect hiervan is dat geen van de genstalleerde programma's nog werkt, alles zal opnieuw moeten worden genstalleerd. Er is echter een derde mogelijkheid, die niet door Microsoft wordt beschreven. Het is namelijk mogelijk Windows95 zo te installeren dat de oude Windows-versie intact blijft, waarbij de instellingen van die vorige Windows-versie wžl worden overgenomen. Het is dus niet noodzakelijk alle software opnieuw te installeren, en dat scheelt weer een dag tijd en een kilo ergenis. Dit alles kan worden bereikt door een kopie te maken van uw oude Windows-directory, waarna Windows95 over de kopie genstalleerd wordt. U zult wel een aantal instellingen in de INI-bestanden met de hand moeten aanpassen, maar wij leggen hier uit om welke instellingen het gaat en wat er veranderd moet worden.

Stappenplan

Aan de hand van 12 stappen leiden we u door de soms moeizame installatieprocedure. Als alles goed is, beschikt u in stap 12 over een goed functionerend dual-boot systeem met Windows95 en uw voorgaande DOS/ Windows-combinatie.
Stap 1
Verlaat Windows 3.x. De volgende stappen kunnen niet worden uitgeveord vanuit Windows, u zult naar de DOS-prompt moeten gaan (dus niet naar een DOS-box, want ook dat werkt niet!)
Stap 2
Kopieer de Windows 3.x-directory naar de directry waarin u Windows95 wilt installeren. Gesteld dat uw huidige Windows-versie in de directory c:\windows staat en de nieuwe Windows in een directory genaamd c:\win95 moet komen, kunt u het volgende commando gebruiken:

xcopy c:\windows\*.* c:\win95\*.* /s /e

Het beschreven xcopy-commando kopižert alle bestanden (*.*) en directories (/s /e, waarbij de /e zorg draagt voor het overnemen van lege directories) naar de nieuwe locatie. Natuurlijk moet u wel genoeg ruimte op uw harde schijf vrij hebben om dit te kunnen doen. De Windows-directory heeft de neiging in de loop der tijd sterk te groeien, het komt niet zelden voor dat er zich meer dan 50 MB onder c:\windows verschuilt. Windows95 voegt hier na installatie nog eens zo'n 20 MB aan toe, u kunt dus berekenen hoeveel ruimte er vrij moet zijn voordat u aan de installatie begint. Windows95 klaagt soms over een ruimtetekort dat in werkelijkheid niet bestaat, kennelijk heeft het systeem niet in de gaten dat een deel van de ruimte wordt ingenomen door Windows-bestanden die bij installatie worden overschreven. Met ca. 25 MB vrije ruimte moet u de installatie (over een bestaande Windows-directory) tot een succesvol einde kunnen brengen.
Stap 3
Kopieer DOS. Maak een reservekopie van uw complete DOS-directory, bijvoorbeeld met het commando:

xcopy c:\dos\*.* c:\dos.org\*.* /s /e

Windows95 verwijdert bij installatie een aantal DOS utilities. Sommige utilities hebben een DOS 7.0-vervanger, andere zijn niet meer voorhanden (zoals bijvoorbeeld het DOS share-commando, dat onder Windows95 inderdaad niet meer nodig is. Onder de oude DOS-versie is dit echter wel het geval). Maak na installatie van Windows95 zo veel mogelijk gebruik van de DOS 7.0 utilities, het gebruik van oudere hulpprogramma's kan rampzalig zijn voor uw lange bestandsnamen. Helaas werken veel DOS 7.0 utilities niet als u het systeem onder een andere DOS-versie gebruikt, u zult voor serieus schijfbeheerwerk dus moeten herstarten in DOS 7.0. Maak ook een reservekopie van uw configuratiebestanden config.sys en autoexec.bat voordat u aan de volgende stap begint. Dit kan bijvoorbeeld met de commando's:

copy c:\config.sys c:\config.ok copy c:\autoexec.bat c:\autoexec.ok
Stap 4
Verander in uw configuratiebestanden alle referenties naar de oude Windows-directory in die naar de nieuwe Windows95-directory. Met behulp van de DOS-editor EDIT.-COM kunt u zoeken naar c:\windows, om dit in alle gevallen te veranderen in c:\win95. Op deze wijze voorkomt u dat Windows95 bij installatie alsnog uw bestaande Windows-versie verknoeit.
Stap 5
Doe hetzelfde in de INI-bestanden in de c:\win95 directory. Dit kan bijvoorbeeld op de volgende manier gebeuren:

for %v in (C:\win95\*.ini) do edit %v

Dit commando opent ieder INI-bestand in de c:\win95 directory. U kunt vervolgens in ieder bestand met behulp van de zoek-en-vervang functie van de editor alle referenties naar c:\windows wijzigen in c:\win95. Heeft u dit eenmaal voor elkaar (let er goed op dat u inderdaad alle INI-bestanden te pakken heeft!), druk dan op Ctrl-Alt-Del om de PC opnieuw te starten. Als Windows bij uw PC normaliter direct gestart wordt, dan moet dit ook nu het geval zijn. Alles lijkt als vanouds, maar in werkelijkheid draait u nu de Windows-versie die in de nieuwe c:\win95 directory staat. U kunt nu de File Manager starten en met behulp van het File/-Search-commando (Bestand/Zoek in een Nederlandstalige versie) alle INI-bestanden op de schijf zoeken, om van geval tot geval te bekijken of er nog wijzigingen moeten worden aangebracht. Denk er wel aan dat toepassingen die hun INI-bestanden in een eigen directory bewaren na verandering van die bestanden waarschijnlijk niet goed meer werken onder uw oorspronkelijke Windows-versie. Laat de INI-bestanden in de oorspronkelijke Windows-directory (c:\windows) onaangeroerd!
Stap 6
Controleer de verwijzingen in Program Manager. De meeste pictogrammen in Program Manager bevatten geen harde verwijzingen naar de Windows-directory, omdat deze al in het DOS-pad staat. Er zijn echter toepassingen die dit bij installatie wel doen. U kunt alle verwijzingen naar c:\windows veranderen in c:\win95. Dit heeft overigens geen invloed op uw bestaande Windows-versie.
Stap 7
Pas de Windows 3.x registry aan. Start de Windows 3.x registry editor vanuit Program Manager of File Manager. Kies hiervoor het File/Run-commando (Bestand/Start in een Nederlandstalige Windows-versie) en geef als commandoregel REGEDIT /V op. Druk nu op OK, en de registry editor start in de uitgebreide modus (daar zorgt die /V voor). Zoek vervolgens (met behulp van de zoekoptie) naar c:\windows, en vervang alle voorkomende gevallen in c:\win95.
Stap 8
Installeer Windows95. Dit kunt u direct vanuit de dan draaiende Windows-versie doen door vanuit File Manager of Program Manager het installatieprogramma op te starten. Gebruik hiervoor het boven beschreven File/Run-commando, met als commandoregel A:\SETUP (in het geval van een disketteversie van Windows95) of X:\SETUP (bij een CD-ROM versie, vervang de X door de letter van uw CD-ROM speler). De installatieroutine ziet - als het goed is - dat u Windows vanuit de c:\win95 directory draait, en zal voorstellen om Windows95 daar ook te installeren. Als de installatie eenmaal is afgelopen, beschikt u hopelijk over een werkend Windows95-systeem waarin alle voorheen genstalleerde software ook nog bruikbaar is (voor zover die software compatible is met Windows95).
Stap 9
Herstel uw oude DOS-versie. Ga naar de Windows95 Explorer (de nieuwe File Manager, bereikbaar vanuit het Startmenu) en wis uw oude DOS-directory (meestal c:\dos, het gaat hier om de directory waar u voorheen een reservekopie van heeft gemaakt). Hernoem vervolgens de reservekopie van de DOS-directory (wij hadden hem c:\dos.org genoemd) naar c:\dos, zodat u weer over een DOS-directory in oorspronkelijke staat beschikt. Denk aan de waarschuwing die we onder stap 3 gaven: gebruik de nieuwe DOS 7.0 utilities zo veel mogelijk om schade aan u lange bestandsnamen te voorkomen! Met de volgende regel kunt u in een keer alle `gevaarlijke' DOS utilities hernoemen van *.exe naar *.oud, zodat u ze nit per ongeluk kunt starten. Heeft u ze toch nodig, hernoem ze dan eerst weer naar *.exe.

for %v in (chkdsk diskcopy fdisk format restore) do ren c:\dos\%v.exe %v.oud
Stap 10
Herstel uw oude configuratiebestanden. Als Windows95 gestart wordt, maakt het kopiežn aan van de configuratiebestanden autoexec.bat en config.sys onder de namen *.dos. Kiest u bij het opstarten voor het starten van de vorige DOS-versie, dan worden deze bestanden naar de oorspronkelijke namen hernoemd. U kunt nu twee dingen doen: of u opent de *.dos-bestanden in Notepad en verandert alle referenties naar c:\win95 weer in c:\windows, of u kopieert uw reservekopieėn van die bestanden (die u in stap drie maakte) over de *.dos-versies met het DOS-commando copy c:\*.ok c:\*.dos (dit commando kunt u gewoon in een dos-box uitvoeren). Het netto effect is als het goed is gelijk.
Stap 11
Maak uw systeem klaar voor dual-boot. Voordat u gebruik kunt maken van de dual-boot functie zult u enkele wijzigingen moeten aanbrengen in een van de systeembestanden van Windows95. Het gaat hier om het tekstbestand MSDOS.SYS, dat zich normaliter onzichtbaar in de root-directory van uw C-schijf verschuilt. Onder voorgaande DOS-versies was dit overigens geen tekstbestand maar een binair bestand, waarin een deel van de programmacode van het besturingssysteem zat. Bij een draaiend Windows95-systeem is de oude versie van dit bestand opgeslagen onder de naam MSDOS.DOS. Probeer in geen geval dit bestand te veranderen, dit is alleen mogelijk bij de tekstversie van Windows95! Open een DOS-sessie in Windows95 (met behulp van het MS-DOS pictogram in het Startmenu). Maak vervolgens het MSDOS-SYS bestand zichtbaar met het commando:

attrib -r -s -h c:\msdos.sys

Open dan dit bestand in een tekst-editor:

edit c:\msdos.sys

Een paar regels van de top verwijderd ziet u een sectie met de naam [Options]. Voeg onder deze kop de volgende regel toe:

BootMulti=1

Deze regel (en alle voorgaande stappen) stelt u in staat bij het opstarten te kiezen voor Windows95 of uw voorgaande DOS/Windows-versie. U kunt nu de attributen van het bestand MSDOS.SYS weer terugzetten (met attrib +r +s +h c:\msdos.sys), maar dat is niet echt nodig. Windows95 zal hier bij een volgende start zelf zorg voor dragen.
Stap 12
Test uw dual-boot systeem. Als alle stappen goed zijn gevolgd, beschikt u nu over een dual-boot systeem waarop naast Windows95 ook een vorige DOS/Windows-combinatie draait. Hertstart uw PC op de gebruikelijke wijze (in Windows95 via Start/Shut Down/Restart Computer). Na de zelftest zal de melding `Starting Windows 95'op het scherm verschijnen (een Nederlandstalige Windows95 zal iets dergelijks in het Nederlands mededelen). Druk nu zo snel mogelijk (binnen twee seconden) op functietoets 8 (F8). Er verschijnt als het goed is een menu, waarin onder andere de optie `Previous version of MS-DOS' voorkomt (in een Nederlandstalige versie `Vorige versie MS-DOS'). Als u deze optie kiest wordt de vorige DOS-versie met de oorspronkelijke configuratiebestanden opgestart. En als alles goed is verlopen, dan heeft u nu de beschikking over een goed functionerend Windows 3.x-systeem (ervan uitgaande dat uw Windows-installatie voorheen ook al stabiel was). Werkt het niet, ga dan na of u in de voorgaande stappen niets vergeten bent. Heeft u inderdaad alle configuratiebestanden aangepast? Indien noodzakelijk kunt u Win-dows 3.x opnieuw installeren terwijl u uw oude DOS-versie draait, of Windows95 terwijl u onder DOS 7.0 draait. Eventuele wijzigingen in de configuratiebestanden blijven beperkt tot het betreffende systeem, en werken niet door in de `andere persoonlijkheid'.

Microsoft aan zet

Natuurlijk had Microsoft zelf zorg moeten dragen voor een eenvoudige methode om dit doel te bereiken. Nu dat echter niet zo is, kunnen we gelukkig constateren dat het in principe wel mogelijk is. Wij hebben deze methode in de praktijk uitgeprobeerd, en het werkt goed. Als u op een gegeven moment denkt Windows 3.x niet meer nodig te hebben, dan volstaat het om de c:\windows directory te wissen en alle referenties naar die directory uit de configuratiebestanden te verwijderen (denk er echter wel aan dat sommige belangrijke DOS-drivers zoals HIMEM.SYS en EMM386.EXE vaak in de Windows-directory staan, verplaats deze eerst naar de DOS-directory en pas de configuratiebestanden aan!). U kunt nu nog steeds naar uw oude DOS-versie terug, als dit ook niet meer nodig is kunt u de c:\dos directory ook verwijderen. Frank de Lange

Alle ons bekende MSDOS.SYS opties

Over het algemeen betekent een 1 dat de betreffende optie ingeschakeld is, terwijl een 0 duidt op een uitgeshakelde optie.

Optie: werking

BootMulti Dual-boot inschakelen

BootWin=0: start de vorige DOS-versie

BootGUI=0: start DOS 7.0 en ga naar de DOS-prompt

BootMenu=1: toon het startmenu

BootMenuDefault=n Geeft aan welke menuoptie automatisch wordt gekozen

BootKeys=0: schakelt de opstartkeuzemogelijkheden (zoals F4 en F8) uit

BootDelay=n hoe lang kan er op de opstart-keuzetoetsen gedrukt worden (standaard 2 seconden)

Logo=0: laat het wolken-logo niet zien

DrvSpace=0: geen DriveSpace-compressie

DblSpace=0: geen DoubleSpace-compressie

DoubleBuffer=0: geen dubbele buffers voor SCSI-drives

Network =0: geen netwerkmogelijkheden

BootFailSafe=0: geen safe mode in het menu

BootWarn=0: geen waarschuwing in de safe mode

LoadTop=0: alle drivers worden in het lage geheugen geladen

(informatie afkomstig van het Internet en diverse Windows95-boeken)