MIDI in de kou
Het is op dit moment, als deze eerste MIDI-rubriek van het nieuwe
jaar z'n voltooiing nadert, ijskoud. Buiten wel te verstaan, en de
eeuwige Elfstedentocht-verhalen doen alweer de ronde. Een goede
reden dus om zich te verschansen in de home-studio. Deze maand
krijgt u wederom enkele tips en ideeën voor nieuwe mogelijkheden.
We hadden u beloofd terug te komen op een uitgebreide MIDI
interface annex patchbay, de 8Port/SE. Daarnaast besteden we
aandacht aan DART, een ruisvretend MIDI-programma voor Windows en
zetten we de Turtle Beach-geluidskaarten op een rijtje.
Maar we beginnen met een bespreking van de in 1995 op de markt
gebrachte en tot nu toe ook meest uitgebreide
MIDI-interface/patchbay die heden ten dage voor de PC beschikbaar
is. Deze MidiEngine 8Port/SE, zoals de naam voluit luidt, is
gemaakt door Music Quest. Dit bedrijf heeft inmiddels een stevige
reputatie opgebouwd als het gaat om betrouwbare MIDI-interfaces. In
tests komen ze altijd weer als beste uit de bus en het is dan ook
niet verwonderlijk dat elke programmeur die MIDI-applicaties maakt,
in ieder geval één of meer Music Quest-interfaces laat
ondersteunen.
Dat betekent dus veiligheid voor degene die zo'n interface
aanschaft, want praktisch alle MIDI-software kan ermee overweg.
Music Quest heeft het assortiment door de jaren heen degelijk en
logisch uitgebreid. De 'simpele' PC MIDI Card met 1-in/1-out werd
al spoedig de meest verkochte PC MIDI-interface in Nederland. De
grotere broer MQX-32M met 2-in/2-out en SMPTE-synchronisatie deed
het ook zeker niet slecht. De later uitgebrachte externe interfaces
hebben het succes van Music Quest voortgezet. Met nu dus als
voorlopig hoogtepunt de 8Port/SE.
Music Quest 8Port/SE
Deze nieuwe super MIDI-interface/patchbay voor de PC (met Windows)
heeft indrukwekkende specificaties, die alles overtreffen wat er
tot nu toe op dit gebied bestond. Wie bekend is met de
MIDI-interfaces voor de Apple Macintosh weet genoeg als we zeggen
dat de 8Port/SE grotendeels gelijk is aan de Opcode Studio-4. Het
uiterlijk is niet zoals we van MIDI-interfaces gewend zijn, want
alle mogelijkheden zijn verpakt in een 19-inch behuizing met een
hoogte van één unit. Er zijn maar liefst acht MIDI in- en
uitgangen, die bijna allemaal op de achterzijde van het apparaat
zijn te vinden. Bijna, want de MIDI in- en uitpoorten met het
nummer 8 zijn voor het gemak aan de voorzijde aangebracht (met nog
een extra MIDI output 8 op de achterkant, het kan niet op...).
Daarnaast heeft de achterzijde nog aansluitingen voor SMPTE
in/out-synchronisatie en een Footswitch/trigger-ingang, waarmee een
aantal functies via een voetpedaal kunnen worden bediend. Denk
hierbij aan het kiezen van een patchbay-programma en het versturen
van specifieke MIDI-boodschappen naar computer en/of MIDI out's.
Als laatste zien we een stroomingang, die aan uw elektriciteitsnet
via een acceptabel klein adaptertje de benodigde voeding onttrekt.
Verheugend in deze tijden is het feit dat de interface genoegen
neemt met een laag stroomverbruik van minder dan 5 Watt.
Dan de voorkant. Voor het goede zicht op de inwendige activiteit
zijn er in totaal 19 LED's: naast de gebruikelijke Power-led zijn
er acht voor MIDI input, acht voor MIDI output, één voor
SMPTE-stromen en eentje die aangeeft of er contact met de computer
is. Verder zijn er behalve de aan/uit knop nog drie druktoetsjes.
De verschillende patchbay-programma's, acht zelf te definiëren en
acht fabrieksinstellingen, kunt u selecteren met de Program-toets.
De SMPTE-toets activeert de synchronisatie, terwijl de Panic-toets
hangende noten probeert uit te schakelen. Al met al ziet de
8Port/SE er rustig en werkbaar uit.
Doorschakelen
De interface is geschikt voor alle IBM-compatibele computers in
allerlei vormen en maten inclusief laptops en notebooks. Als er
maar een printerpoort aanwezig is. Want ze wordt op de computer
aangesloten via de parallelle poort, waarvoor een aansluitkabel
wordt meegeleverd. Helaas is er geen doorschakelmogelijkheid naar
de printer aangebracht. Dus zult u, om het steeds 'omlussen' te
voorkomen, een tweede parallelle poort in de computer moeten
inbouwen. Hierover toch een kritische noot. Bij importeur Mopro
heeft men groot gelijk als men roept dat deze MIDI-interface een
professionele uitbreiding is waarbij dus (volgens een professionele
instelling) niet moet worden bezuinigd op een uitbreidingskaartje.
Zeker, maar het is algemeen bekend dat PC's gauw vol zitten, in
fysieke ruimte en/of in geheugenadressen. Een lege insteeksleuf
zult u wellicht nog wel kunnen vinden. Maar zo'n tweede
printerpoort moet ook nog een eigen interrupt toegewezen krijgen,
en dan wordt het al moeilijker. Want de interrupt voor de tweede
parallelle poort, nummer vijf, wordt ook standaard opgeëist door de
SoundBlaster-achtige geluidskaarten. Nu kan een goede soundcard ook
met andere interrupts overweg (zoals nummer 10), maar dat moet dan
wel weer worden aangepast. Snapt u de strekking van dit betoog?
Professioneel bezig willen zijn is bij zo'n uitstekende
MIDI-interface/patchbay als de 8Port/SE logisch en prima. Maar het
moet wel kunnen zonder al te veel gedoe. En was het nou zoveel
moeite geweest om voor een paar tientjes meer in kostprijs zo'n
doorschakelmogelijkheid in de 8Port/SE te plaatsen? Denk 't niet...
Patchbay
Zoals gezegd zijn er maar liefst acht onafhankelijke MIDI-ingangen
en uitgangen. Dat geeft een totale capaciteit van 128 (=8x16)
MIDI-kanalen, voor zowel MIDI in als voor MIDI out. Na de
installatie van de meegeleverde Windowsdriver (een Multi-client MME
Driver, die ook onder Windows 95 probleemloos werkt) krijgt u in
het door u gebruikte Windows MIDI-programma toegang tot heel wat
MIDI-poorten. Allereerst en vanzelfsprekend kan de gebruiker kiezen
uit de acht 'gewone' in- en uitgangen. Daarnaast is er een extra
Control Out-poort, bedoeld voor de verzending van boodschappen
speciaal voor de 8Port/SE. De speciale Broadcast Out zal de via
deze weg verzonden gegevens naar alle MIDI-uitgangen van de
interface versturen.
Maar het allermooiste is het feit dat de 8Port/SE tegelijkertijd
een MIDI patchbay is, waarbij in een matrix-vorm elke MIDI in met
elke MIDI out kan worden gecombineerd. Hiervoor dient u wel eerst
de Control Center Software te installeren, want vanuit deze
software kan de 8Port/SE in z'n geheel worden geprogrammeerd.
Behalve over acht vooral op SMPTE-synchronisatie geënte
fabrieks-presets, heeft u ook de beschikking over acht zelf in te
vullen programmageheugenplaatsen. Deze kunnen in sets van acht
instellingen via het Windows-programma worden ingesteld en naar de
interface worden gestuurd. Via de Program-toets op de interface
kunt u vervolgens de gewenste patchbay-instelling oproepen. Voor
alle duidelijkheid: de computer hoeft voor een goede werking van de
patchbay-functies niet aan te staan. Het geheugen van de interface
is 'nonvolatile', dus ook na het uitschakelen van het apparaat
worden alle instellingen bewaard. Om ze vervolgens en wanneer u
maar wilt zonder computerverbinding weer te kunnen oproepen en te
gebruiken.
Flexibel
Laten we eens kijken hoe dat hierbovengenoemde controleprogramma
werkt. Na de start hiervan ziet u een scherm met aan de linkerzijde
een matrix, die weergeeft hoe de MIDI-stromen zullen lopen. Elke
MIDI in en MIDI out kunt u een eigen en specifieke (instrument)naam
geven, waarbij deze namen ook weer tevoorschijn komen in de door u
gebruikte MIDI-applicatie. Verder kunt u de acht zelf in te richten
voor-instellingen, in het controle-programma aangeduid met 'User
Programs', voorzien van een eigen aanduiding. Evenals een setje van
acht 'User Programs', die ook weer onder een zelf gekozen naam op
de harde schijf worden opgeslagen. Dit alles heeft tot gevolg dat
er met een beetje huishouding een overzichtelijke flexibiliteit
ontstaat die geheel naar eigen believen is in te richten.
Met een druk op de rechter muisknop maakt u binnen de matrix een
verbinding tussen een MIDI in en een MIDI out. Deze kan overigens
met eenzelfde muisklik weer worden verwijderd. Deze verbinding
wordt in de matrix weergegeven door een icoontje in de vorm van een
MIDI-plug, die twee gedaantes kan aannemen. Want klikt u zo'n
icoontje met de linker muisknop aan, dan wordt deze geselecteerd en
als 'highlighted' weergegeven. De bedoeling hiervan wordt duidelijk
als we naar de rechterkant van het scherm kijken. We zien daar
allerlei filteropties opdoemen, waarbij geldt dat als er een
kruisje voor de benaming staat de betreffende MIDI-data mag worden
meegestuurd. Ontbreekt het kruisje, dan wordt die MIDI-boodschap
uitgefilterd, dus niet doorgeven. Het mooie hiervan is dat op deze
manier voor elke gemaakte MIDI-verbinding precies kan worden
bepaald wat aan gegevens moet worden doorgesluisd.
U kunt de volgende boodschappen laten uitfilteren: all, note
on/off, pitch bend, sysex, MTC, realtime, control change, key
aftertouch, program change, active sense/reset, channel pressure en
sys common. Naast deze 'message filtering' is het ook mogelijk om
op kanalen uit te filteren, wat dan ook 'channel filtering' wordt
genoemd. Deze zuivering kunt u op dezelfde manier in werking
stellen als die voor de MIDI-boodschappen. Heeft u alle
verbindingen naar tevredenheid ingesteld, dan kunt u het bewuste
programma (of een set van acht programma's) naar de 8Port/SE sturen
en wordt het aldaar in het geheugen opgeslagen.
SMPTE
Via het Windows Control Center zijn er verder nog mogelijkheden om
de footswitch/trigger-functies te activeren en heeft de gebruiker
na een muisklik op de SMPTE button ruime mogelijkheden om allerlei
synchronisatiezaken in te stellen. Er is SMPTE-synchronisatie en
generatie mogelijk in diverse formaten. Zo heeft u de beschikking
over een zelf in te stellen user-adjustable SMPTE freewheel, een
automatische SMPTE regeneration, een instelbare SMPTE output level
en SMPTE user bits ondersteuning. Daarnaast is de SMPTE frame-rate
'microtunable', dus fijn instelbaar voor gespecialiseerde
toepassingen. De binnenkomende SMPTE wordt omgezet naar MTC, een
door de meeste en in ieder geval door professionele software
sequencers voor synchronisatie gebruikte MIDI Time Code. Vertel
deze sequencer eenvoudigweg dat de MTC afkomstig is van de 8Port/SE
en de synchronisatie gaat verder vanzelf.
Overigens is een flink deel van de bijgeleverde en goed leesbare
handleiding aan deze synchronisatiezaken gewijd, zodat er voldoende
steun is om u door dit belangrijke maar niet altijd even
gemakkelijk te begrijpen MIDI-onderdeel heen te loodsen.
Conclusie
Iemand die aan een nieuwe MIDI-interface voor zijn of haar Windows
PC toe is, hoeft niet verder meer te zoeken. En zij die het in- en
uitpluggen van MIDI-kabels spuugzat zijn en een patchbay overwegen,
kunnen ook weer rustig worden. Met de 8Port/SE van Music Quest,
absoluut zonder concurrentie in deze prijsklasse, halen ze beide
toepassingen gecombineerd in huis. Wellicht lijkt u de prijs van ƒ
1295,- ietwat aan de hoge kant in vergelijking met 'gewone'
interfaces van een paar honderd gulden, heeft u zoveel in- en
uitgangen en die flexibele patchbay-functies en de uitgebreide
synchronisatiemogelijkheden nu nog helemaal niet nodig. Maar die
wensen zullen komen, vroeger of later. Met de aanschaf van deze
8Port/SE doet u een investering waar u nog jaren mee vooruit kunt
en die het muzikale gemak binnen uw studio zonder enige twijfel
behoorlijk zal vergroten.
Inlichtingen bij Mopro, tel. 030-2880166, BBS MoproCom:
030-2804090, e-mail: mopro@knoware.nl.
DART
En dan nu een introductie van DART, een afkorting die staat voor
'Digital Audio Restoration Technology'. Dit programma kan, kort
gezegd, geluid (na)bewerken, waarbij oude- en/of beschadigde
geluidsopnamen zodanig kunnen worden bewerkt dat er een
kwalitatieve en goed beluisterbare opname ontstaat. Deze is dan
ontdaan van tikken, ruis en eventuele andere storingen. Tot voor
kort was dit alleen mogelijk met behulp van dure professionele
apparatuur.
Om met het programma te kunnen werken dient men te beschikken over
een Windows PC met minimaal 4 MB geheugen en een (kwalitatief
goede) geluidskaart. Deze kaart moet een samplingfrequentie hebben
van minimaal 44.1 kHz en een goede signaal/ruis verhouding ( 85
dB). Zeer goede resultaten kunnen worden bereikt met bijvoorbeeld
de Turtle Beach-geluidskaarten, waarvan u aan het einde van dit
verhaal een kort overzicht krijgt.
Golven
De geluidsfiles die men wil gaan bewerken moeten op de harddisk van
de computer zijn opgeslagen. Dit kunnen de van Windows bekende en
al kant en klare WAVE- dan wel RAW-geluidsfiles (beide formaten
kunnen naar elkaar worden geconverteerd) zijn, maar DART heeft ook
een eigen record-mogelijkheid. Bij zo'n eigen opname worden de
binnenkomende audio-signalen omgezet in een WAV-formaat waarna deze
als bestand wordt opgeslagen op de harddisk. Elke minuut stereo
geluid met 16 bits-resolutie op 44.1 kHz vergt ongeveer 10 MB aan
opslagcapaciteit, dus een ruime harde schijf zou handig zijn. Na
opname of inladen kunnen de geluidsfragmenten op verschillende
manieren worden bewerkt.
Voor dit doel beschikt DART over een aantal zeer effectieve tools
die u in staat stellen om een geluidsopname in verschillende stadia
te bewerken. Men kan hierbij kiezen uit het complete geluidsbestand
of een vooraf geselecteerd gedeelte daarvan. De bewerking is
volledig automatisch en gebeurt in drie stappen: smoothing,
postfiltering en detection.
Drie filters
De eerste stap, smoothing, maakt gebruik van een bewerkt
Kalmanfilter, die in staat is om de ruis en storingen aanwezig in
het gehele geluidsfragment te verwijderen. Dit gebeurt volgens een
ingestelde smoothing-coëfficiënt die standaard staat ingesteld op
0.05. Voor de meeste gevallen geeft deze standaard instelling een
goed resultaat. Indien gewenst kan men deze waarde ook vergroten of
verkleinen, waarbij de beste resultaten pas worden bereikt na enig
onvermijdelijk geëxperimenteer. Bij een kleinere waarde wordt de
bewerking intensiever, wat consequenties kan hebben voor de
kwaliteit van de resulterende file. De originele signalen zouden
dan wat minder sprankelend kunnen gaan klinken, waardoor ze wat van
hun frisheid kwijt kunnen raken. Bij zo'n te intensieve smoothing
kan ook een zogenaamde 'hiss' ontstaan.
Deze kan echter door de postfiltering weer worden weggepoetst. Bij
dit proces zorgt een speciaal ontwikkeld filter ook voor het
verwijderen van oppervlakteruis. Deze ruis is veelal hinderlijk te
horen op de stille passages van een geluidsopname. Het postfilter
werkt selectiever dan de smoothing-factor waardoor het mogelijk is
om een zeer effectieve ruisonderdrukking tot stand te brengen met
behoud van frisheid en scherpte. De postfiltering staat standaard
ingesteld op 0.2. Maar ook hier geldt dat ervaring en experiment de
beste resultaten oplevert.
Als derde filtering kan men de detection Treshold gebruiken,
waarmee vooral de impulsieve storingen worden verwijderd. Goede
voorbeelden hiervan zijn de tikken op een oude geluidsplaat, die
leiden tot zeer snel stijgende en smalle pieken in het geluid.
Degelijke storingen worden afhankelijk van de instellingen
gedetecteerd en verwijderd. Standaard heeft dit filter een
basisinstelling van 3.5, waarbij de gebruiker ook weer
proefondervindelijk kan bepalen wat het beste werkt. Alle
bovengenoemde filteringen kunnen individueel worden aan- of
uitgezet, zodat men elke gewenste filtering zelf kan samenstellen.
Gereedschappen
DART heeft een behoorlijk gevulde Toolbox tot ieders beschikking.
Hiermee krijgt u een flink aantal gereedschappen in handen waarmee
u geluidsfiles, of onderdelen hiervan, kunt gaan (na)bewerken. Zo
kunt u door middel van de 'Scale'-optie een geselecteerd
geluidsfragment in volume doen veranderen. Als een waarde groter
dan 1 wordt ingesteld geeft dit een versterking, terwijl waarden
lager dan een 1 een verzwakking van het signaal tot gevolg hebben.
Met de functie 'Find maximum gain' krijgt het fragment zijn
maximale volumewaarde, zonder dat deze buiten het dynamische bereik
van de geluidskaart valt. Hierdoor wordt het dus altijd onvervormd
weergegeven. Ditzelfde kan men overigens ook bereiken door voor
'Maximize' te kiezen. Soms kan het nodig zijn bij bepaalde stukken
het geluidsniveau naar nul terug te brengen. De programmeurs van
DART hebben hiervoor de optie 'Mute' in het leven geroepen.
'Reverse' geeft bijzondere mogelijkheden, omdat u hiermee in staat
bent een geselecteerd geluidsfragment achterstevoren te laten
klinken. Het nut? Denk hierbij aan het speuren naar eventueel
verborgen boodschappen die in de jaren zestig en zeventig op
sommige platen werden gezet. 'Compare' wordt gebruikt voor het
vergelijken van een bron- en een bestemmingsgeluidsfile. De
inwendige waarden worden in dit proces rekenkundig met elkaar in
verbinding gebracht, zodat als resultaat het uitgefilterde gedeelte
van de originele geluidsfile te beluisteren is. Enigszins
vergelijkbaar hiermee is de 'Mix'-functie, waarbij de bron- en
bestemmingssignalen worden gemixed naar een nieuw geluidsbestand.
Door het bestemmingssignaal in fase te inverteren ontstaat er een
vergelijkbaar resultaat als bij compare. Met 'Split' kan de
gebruiker een stereo geluidssignaal splitsen in een linker en
rechter audiofile. Het tegenovergestelde hiervan doet de functie
'Unite', die een linker en een rechter geluidsfile dus weer tot één
stereo-fragment samensmeedt.
Frequenties
De 'Equalize'-optie werkt als een equalizer die een aantal
frequentiebanden kan verzwakken tot -15 dB. Het aantal banden is
afhankelijk van de samplefreqentie. Het zijn er acht bij 11.025
kHz, negen bij 22.05 kHz en tien bij 44.10 kHz. Dit filter geeft
een keuze uit een viertal mogelijkheden: een laagdoorlaat-, een
hoogdoorlaat-, een banddoorlaat- en een notch-filter. Bij de
'laagdoorlaat' verwijdert het filter alle hoge frequenties boven
een vooraf ingestelde cutoff-frequentie. De 'hoogdoorlaat' werkt
tegenovergesteld en verwijdert alle lage frequenties boven een door
de gebruiker vooraf ingestelde waarde.
De 'bandpass' kunt u het beste beschouwen als een combinatie van de
besproken filters, waarbij een vooraf ingesteld frequentiegebied
wordt doorgelaten. Het verwijdert dus alle hoge en lage frequenties
boven en onder een vooraf bepaalde waarde. De laatste
filtermogelijkheid is het 'notch-filter', die een zeer smalbandig
gebied rondom een centerfrequentie kan wegfilteren. Een voorbeeld
hiervan is de 50 Hz brom van een elektriciteitsnet. Met dit filter
kan een geselecteerde frequentie tot 80 dB verzwakt worden.
Conclusie
DART is een professioneel en uitgebreid programma, waarmee het op
een gebruikersvriendelijke manier mogelijk is om geluidsopnamen te
bewerken en indien nodig op te schonen. Zodra men tevreden is over
het bereikte resultaat kan de geluidsfile zonder problemen naar uw
harddisk worden weggeschreven, waarna het voor verdere manipulatie
kan worden aangewend. Om kort te gaan: een mooie en relatief
betaalbare applicatie, die veel gebruiksgemak kan toevoegen aan een
ieders neiging tot geluidsmanipulatie. De prijs is Ÿ 995,-, maar
dan wel exclusief BTW.
Inlichtingen: Voerman Amersfoort BV, tel. 033-4612908.
Turtle Beach
U heeft hierboven kunnen lezen dat voor een programma als DART een
geluidskaart met een bovenmodale kwaliteit eigenlijk noodzakelijk
is. Dit geldt overigens ook als u uw MIDI-activiteiten wilt
uitbreiden met de wondere wereld van de harddisk-recording. Dit
soort applicaties worden steeds populairder en u zult er in deze
kolommen binnenkort ook meer over kunnen lezen. Maar dus eerst een
paar regels over goede geluidskaarten. Programmeurs en importeurs
van software als DART lijken een behoorlijke voorkeur te hebben
voor de geluidskaarten van Turtle Beach, waarvan er inmiddels al
een aantal op de markt zijn verschenen. Voor diegenen die met deze
produkten onbekend zijn, gaan we de TB-hiërarchie even langs.
We beginnen met de Monte Carlo (ƒ 269,-), die volledig SoundBlaster
(Pro) compatibel is. Hij is dan ook vooral bedoeld als 'game-card',
dus voor bovengenoemde programma's minder geschikt. Hoewel de
Turtle Beach-kwaliteit natuurlijk wel onmiskenbaar aanwezig is.
Deze kaart werkt op basis van de Yamaha OPL3-chip (vier
FM-operators), en heeft een GM-compatibele FM Music Synthesizer die
twintig onafhankelijke stereoklanken kan produceren. U kunt ermee
samplen in 8- en 16-bits, met een in te stellen bereik van 4 kHz
t/m 48 kHz, waarbij een 16-bits ADPCM compressietechniek wordt
gebruikt.
Wavetable
Voor ƒ 549,- haalt u een 'Maui' in huis. Deze is bedoeld als
wavetable 'daughterboard' om daarmee een al in de computer aanwezig
zijnde geluidskaart te upgraden. Deze kaart is, zoals zo vaak,
General MIDI-compatibel. Dit betekent een synthesizer met 128
klanken, met daarbij een aparte percussie-set, en een 32-noten
polyfonie. De wavetable synthese van de Maui is gebaseerd op
samples van echte instrumenten door middel van de 'Integrated
Circuit Systems (ICS) WaveFront-synthesizer', die ondersteund wordt
door een Motorola 68000 10 mHz processor. Behalve de twee MB aan
ROM-samples (16 bits gecomprimeerd) is er ook nog 256 KB
RAM-geheugen aanwezig dat door middel van SIMM's kan worden
uitgebreid tot maximaal 8,25 MB, in elke hoeveelheid
configureerbaar.
Dan komt de 'Tropez', een met DSP-effecten opgetuigde wavetable
soundcard, die voor ƒ 699,- in de winkels ligt. De reeks wordt
voortgezet met de 'Tahiti' (ƒ 899,-), een volledige hoofdkaart die
ten opzichte van de Maui diverse extra's heeft zoals een
Sigma/Delta analoog in/out en een drievoudige MIDI-interface. De
'Monterey' (ƒ 1199,-) is vervolgens weer een combinatie van de Rio
en de Tahiti. Daarnaast zijn er nog twee prijzige topkaarten, de
'MultiSound' en de 'Daytona' die allebei ƒ 1595,- kosten. Maar we
vrezen dat deze prijs voor de meeste Computer Info lezers echt te
hoog zal zijn...
Orkaankracht
Vermeldenswaardig is verder nog het feit dat de Turtle
Beach-geluidskaarten allemaal gebruik maken van de 'Hurricane
Architecture', een speciale techniek waarbij een blok van 32 KB van
het PC RAM-geheugen wordt gedeeld met de microprocessor van de
geluidskaart. Dit in tegenstelling tot de meeste andere merken die
DMA (Direct Memory Access) gebruiken om golfvormdata naar en van de
ADC (analoog digitaal-converter) en de DAC (digitaal
analoog-converter) te sturen. Omdat de verwerking van 16-bits
stereogeluid door middel van de DMA-methode bijna alle
processortijd verbruikt, betekent dit een stevige aanslag op de
verwerkingssnelheid. Wat ook weer een beperking zou kunnen zijn bij
harddisk-recording. De Hurricane-methode verwerkt golfvormdata
bijna acht keer zo snel als de DMA-methode, wat dus een belangrijke
tijdwinst oplevert.
Voor verdere inlichtingen over de Turtle Beach-geluidskaarten kunt
u bellen met importeur Amazing Enterprises (070-3908450).
Rem Parlando