Cherry MX5000 ErgoPlus

RSI en arm/schouderklachten onder de knie?

Een belangrijk deel van de ergonomische klachten bij PC-gebruik valt te wijten aan slecht keyboard-gebruik. Vallen deze klachten nu ook te voorkomen. Volgens Cherry, de TU M］chen en onze medische redacteur wel. Een praktijktest van Cherry ErgoPlus.

Je hebt toetsenborden en toetsenborden. Groot en klein. Een goed voelbare en een slecht voelbare aanslag. Veel of weinig steun van pols en/of onderarm. De toetsen te klein of te groot voor de eigen 10 geboden. Een overzichtelijke of onoverzichtelijke lay-out. En een prijs van enkele tientjes tot honderden guldens. Waar gaat de economische discussie nu allemaal om? In feite om twee zaken:

de belasting van pols/handgewrichten door in een gedwongen houding langdurig een aantal typhandelingen te herhalen;

onvoldoende steun voor de (onderarm) in combinatie met een onnatuurlijke lichaamshouding.
Op den duur levert dit bij circa 30% van de PC-gebruikers ernstige klachten op.

RSI
De bekendste klacht is de Repetive Strain Injury, RSI. Ook wel het metacarpaal tunnelsyndroom genoemd. Het begrip RSI is echter wat ruimer dan alleen het overbelast raken van de pols-hand pezen en gewrichtsloges. RSI heeft ook betrekking op de bijkomende klachten vanwege een onnatuurlijke lichaamshouding. De effecten van een dergelijke slechte houding zijn te meten via ElectroMyografie (EMG) die de spierspanning in de werksituatie zichtbaar maakt.

Boosdoeners
Waarin zitten hem nu de voornaamste boosdoeners bij ergonomische klachten over toetsenborden? Als eerste de vorm en lay-out van het toetsenbord. Doorgaans een soort eenheidsworst waarbij de toetsen op de beschikbare ruimte geprikt zijn. Bij normale keyboards valt het allemaal nog wel mee. Bij notebooks en palmtops vormt het toetsenbord vaak een bedienings-crime.
De grootte en onderlinge afstand van de toetsen liggen bijna altijd vast. Alleen bij speciale ergonomische keyboards is het mogelijk om de 'toetsenplank' in twee delen uiteen te laten waaieren. Daarmee valt het toetsenbord meer aan de grote en vorm van de handen aan te passen. Een tweede belangrijke boosdoeneris het geprek aan polssteun. Met name bij notebooks vallen de handmuizen al snel buitenboord. Dat lijdt op den duur bij een aantal (frequente) gebruikers tot RSI. Toetsenborden dienen een bepaalde elevatie te hebben. Afhankelijk van de gebruiker varieert de optimale stand tussen de 8 en 12 booggraden. Tal van toetsenborden kennen daarentegen slechts een elevatiestand.
Een volgend probleem vormt een verwarrende indeling. Toetsen die niet nodig zijn en kriebelige opschriften belasten de ogen. Daar kunnen dan weer hoofdpijn en oververmoeidheidsklachten van komen. Weer een ander punt is de bolling (tentvorm) van het toetsenbord. Muizen zijn immers ook boller gewonden om beter in de hand te vallen. Vlakke of licht holle toetsenborden geven een extra belasting van de handspieren.

De ErgoPlus
Wat heeft Cherry gedaan om de ergonomische klachten bij keyboard-gebruik te ondervangen? Drie belangrijke aanpassingen:

het tentvormige uitwaaieren van de keys (stabiel 15 tot 30 booggraden) met een instelbare pitch (elevatie van 8-12 booggraden). NB.: bij een geringere tenthoogte kunnen ook waaierstanden van minder dan 15 booggraden benut worden;

het aanbrengen van twee brede polssteunen;

een ruime toetsenbord-layout met comfortabele goed afleesbare keys. Het numerieke deel wordt als een apart numeriek pad geleverd.
Hebben deze ergonomische aanpassingen in de praktijk ook inderdaad effect?

Uitvoering
De Cherry MX5000 ErgoPlus werd grotendeels uit 'groen' (dus milieuvriendelijk) plastic samengesteld. Het QWERTY-design is lekker comfortabel groot met een aangename aanslag. Een numeriek toetsenbord ontbreekt doch is wel optioneel leverbaar. Aan de linkerzijde van het toetsenbord zitten de extra functietoetsen F13 t/m F17. Deze dienen voor veel gebruikte shortcuts zoals SHIFT F3 = F13, SHIFT F4 = F14 enz. Het toetsenbord zelf is op twee manieren beweegbaar. De alfanumerieke sectie splitst in het midden van de spatiebalk over een hoek van 0 tot 30 booggraden. De ruimte in de spatiebalk valt in stappen van 5 mm tot maximaal 20 mm te vergroten. Een flexibele plastic kern houdt de beide helften bij elkaar. Een kleine en een grote 'tentvorm' (160-170 graden) wordt via 4 pootjes ingesteld. Het numeriek keypad wordt aan de achterzijde via een kabeltje aangesloten en sluit goed aan op de rechterzijde van het keyboard.

Onderzoek
Zoals gezegd vormt EMG een goede onderzoeksmethode voor het vaststellen van spierbelasting. Vermindering van spierbelasting alleen is echter niet voldoende. De gebruiker moet ook snel kunnen wennen aan een afwijkende keyboard-structuur zoals bij de ErgoPlus MX5000. Anders worden de voordelen t.g.v. onwennigheid en tijdverlies teniet gedaan. De TU van M］chen koos twee groepen proefpersonen: ervaren typisten en computergebruikers die zich zelf de typvaardigheden hadden aangeleerd. Bij beide groepen werden zowel de spier- als fysiologische inspanning gemeten. Gevonden werd:

een duidelijke vermindering van spierspanning bij beide groepen. Nek-, schouder-, arm- en polsklachten worden daarmee in belangrijke mate tegengegaan;

het gebruik van het afwijkende toetsenbord werd relatief snel aangeleerd.
Zo'n 90% van de proefpersonen gaf voor toekomstig PC-typwerk de voorkeur aan de Cherry ErgoPlus. Wij verzochten arbeidsdeskundigen van een ARBO-dienst naar de Cherry MX5000 ErgoPlus te kijken. Ook zij kwamen tot de conclusie dat dit type toetsenbord meer comfort biedt en op de lange duur waarschijnlijk minder ergonomische klachten zal veroorzaken. Is RSI nu echt helemaal onder de knie? Waarschijnlijk niet. Langdurig toetsenbordgebruik blijft schadelijk voor de gezondheid. Niettemin weten ergonomische keyboards zoals de Cherry ErgoPlus MX5000 de kans op het ontstaan van klachten wel aanmerkelijk te verkleinen. Prijs fl. 259,- (excl. BTW).
Inl.:Vierpool 03465-94511

U.S.