Ontwikkelingen bij de digitale beeldregistratie

Digitale video- en minicamcorders, APS en fotocamera's

Er is een ware revolutie bij het optekenen van video- en fotobeelden aan de gang. Digitale camcorders van rond de 14 cm, een professionele digitale montagerecorder, Kodak's APS lonkt naar het digitaliseren van foto's met informatie op de magneetstrip en de digitale snapshooter breekt door. Reden te meer om eens te kijken wat deze ontwikkelingen voor multimedia op de PC kunnen betekenen.

Al enige jaren is er sprake van een zekere mate van convergence tussen traditionele media als video en foto en de PC. Digitale foto- en videobewerking raken snel ingeburgerd. Zelfs heeft menigeen op het eigen bureau al een complete videostudio of digitale doka staan.
Relatief nieuw is de ontwikkeling van hoogwaardige (semi-)low-budget apparatuur voor digitale video- en fotografische registratie. Bijvoorbeeld de nieuwe range digitale camcorders van Sony, Panasonic en JVC. Sony doet daar nog eens een digitale montagerecorder bij waar menig analoge pro-recorder nog een puntje aan kan zuigen.
Kodak brengt het Advanced Photo System (APS) op de markt. Op het eerste gezicht lijkt dit systeem bedoeld voor de kiekjesmaker. Wie echter verder kijkt ziet dat APS zich eveneens uitstekend leent als voorfase voor digitale fotobewerking.
En is er nog de hausse in digitale compactcamera's voor PC-snapshooting. Onder meer van Kodak, Sony, Fuji, Chinon en Epson.

Twee wegen
Er zijn twee verschillende wegen waarlangs de digitale beeldregistratie zich ontwikkeld. Dat geldt zowel voor videofilmen als de fotografie. De eerste weg is die van directe digitale optekening van het beeld. Bij video op speciale digitale tapes die veel weg hebben van het professionele DAT-systeem voor audio. Op een compacte camcorder tape (mini-DV) gaan 30 tot 60 minuten hoogwaardige video. Bij de wat grotere DV recorder-tapes is er ruimte voor 180 tot 270 minuten aan video-opnamen. Het systeem is lineair, d.w.z. de opnamen staan achter elkaar i.t.t. digitale opnamen op de hard disk van de PC.
Bij de digitale fotocamera's verloopt de directe opslag van de foto naar het camera-RAM, PCMCIA-card en hier en daar nog een diskette.
Een filmpje is niet meer nodig. De gemaakte fotografische opnamen worden op de hard disk, diskette, CD-ROM, tape-streamer etc. gezet. De tweede weg is het overnemen van beelden op tape of film naar de PC. Het bekendste voorbeeld is de Photo-CD. Filmpje of dia's naar de fotograaf en u ontvangt circa 14 dagen later een gouden schijf met hoogwaardige digitale fotobestanden. Een tussenoplossing vormt het overnemen van foto/dia's op diskette. Bij de fotografie heeft deze tweede weg bij kritisch werk nog altijd de voorkeur. Chemische filmemulsies bieden een aanmerkelijk betere opnamekwaliteit dan rechtstreeks gemaakte digitale foto's.
Bij video is er sprake van zogenaamde non-lineair editing. Een proces waarbij de op tape geschoten opnamen via een capturekaart op de AV hard disk van de PC gezet worden. Met behulp van filmstudio-software kan de videomaker dan net als bij een tekstverwerken knippen & ; plakken, effecten aanbrengen, het geluid er bij monteren e.d. Kortom een complete directors cut.

Digitale camcorders
De Sony DCR VX700 en -VX1000E vormden de introductie tot een voordien ongekende opnamekwaliteit. Aanvankelijk werd niet geloofd dat een `consumenten-camcorder' professionele Betacam en Y/C-apparatuur naar de kroon kon steken. Ergo, de Sony Digitale Camrecorder (DCR) VX1000E met drie RGB CCD's overtreft pro-schoudercamera's die drie- tot viermaal zo duur zijn. Nu is het de beurt aan de mini-DCR. JVC bijt de spits af met de GR-DV1. Je gelooft je ogen en de geschoten videobeelden bijna niet.
Een mini-camcordertje van krap 14 cm hoog met elektronische beelstabilator maakt digitale videofilms waar menig professionele Y/C-schouderrecorder niet tegen op kan. Strakke lijnen, kleuren die elkaar niet overlappen, vrijwel geen ruis en een beeld dat op de TV staat als een huis.
Hoe krijg je een DCR zo klein? Antwoord: door het gebruik van precisie-elektronica en een onafhankelijk basisstation, De camcorder zelf is alleen het opnamedeel van het systeem. Via het basisstation vindt koppeling aan TV en PC plaats. Een aantal lezers zal opmerken: ´Toch een wat duur speeltje voor tegen de fl. 4800,- ´. Dat is maar hoe je het bekijkt. Makelaars, schade-experts, trendy-vakantiegangers, observatie (bewaking en politie), journalisten en videoconferencing vormen slechts een kleine greep uit het legioen van toepassingen. JVC brengt binnenkort een videoprinter uit en de GR-DV1 is ook geschikt voor het schieten van animaties en still video.

Sony DHR-1000
De videoknaller van dit voorjaar is ongetwijfeld de Sony DHR-1000 digitale montagerecorder. Superlatieven schieten hierbij tekort. Kopi‰ren en monteren zonder een spoortje kwaliteitsverlies. Een ingebouwd montagepaneel voor tijdcode. TBC-schakeling, breedbeeld en PAL-Plus. Video on Sound. ShowView. Snelspoelen, 3 uur in 1 minuut en 30 seconden. Etc., etc.
Laten we echter aan het begin beginnen. De Sony DHR-1000 vormt een logische aanvulling op de digitale camcorder. Eigenlijk is het zonde om digitale video-opnamen (meer dan 500 beeldlijnen horizontaal!) naar een Y/C-montagerecorder over te spelen. Dat geeft altijd verlies. Wellicht niet voor iedereen waarneembaar, maar toch een degradatie die de technisch onderlegde filmmaker stoort. En de PC dan? Non-lineair video-editing brengt momenteel niet meer dan clips van 10 tot 20 minuten voort. Meer gaat er niet op de hard disk. Op de DHR-1000 past echter 270 minuten digitale video. De voorkeur voor makers van wat langere produkties zal daarom eerder naar de Sony DHR-1000 uitgaan.

Monteren
De digitale montagerecorder accepteert digitale videosignalen over de speciale I/O-digitaalbus aan de voorzijde, Y/C-hosiden, Euro-AV en tulp. Uiteraard verdient de digitale bus de voorkeur om elk verlies bij voorbaat te elimineren. Testers van gerenommeerde vakbladen gingen al tot meer dan zes generaties aan kopie‰n en konden geen zichtbaar verlies vaststellen. In de Sony DHR-1000 gaan naast de gewone DV-cassettes ook de mini-DV-tapejes. Dat ontlast de camcorder en u kunt nu met twee recorders gaan monteren.
Ook analoge video-opnamen vinden baat bij overname op een digitale videorecorder. De eerste generatiekwaliteit blijft behouden. Bedrieglijk is dat ook de kwaliteit van analoge opnamen bij het overnemen/ monteren naar de DHR-1000 lijkt toe te nemen. Dat kan theoretisch natuurlijk niet. Het effect schuilt hem in de beeldstabilisatie door de TBC en de eigenschappen van het digitale videoformaat. Het beeld oogt strakker en rustiger. Het aantal beeldlijnen en details nemen niet echt toe. Ook in Pal-Plus en breedbeeld (16:9) staat de Sony DHR-1000 zijn mannetje. De recorder behoort in deze zondermeer tot de topklassen.
Alleen laat het digitale camfilter bij tuneropnamen zo nu en dan een steekje vallen. Het editpaneel van de DHR-1000 is uitneembaar. Een spiraalsnoer zorgt voor verbinding met de moederrecorder. De editor heeft in het geheugen plaats voor 10 scŠnes en stuurt cam- en stationaire recorders aan via de Local Application Control (LANC)-bus. Via de jog&shuttle en tijdcode is een zeer nauwkeurige montage mogelijk. Behalve digitale apparatuur kan de editor ook analoge systemen over de LANC aansturen.
Last but not least het HiFi stereogeluid. Ter beschikking staan:

een stereospoor voor 16-bits 48 KHz DAT-kwaliteit;

2 sporen voor 12-bits 32 KHz HiFi stereo.
Wat de nasynchronisatie en geluidsbewerking betreft biedt de DHR-1000 vier toonkanalen voor Audio-Dub (= het achteraf opnemen van geluid). Daarnaast is er Video on Sound (= het achteraf opnemen van videobeelden bij bestaand geluid).
Welke rol gaat de Sony DHR-1000 bij multimedia spelen? Waarschijnlijk die van een corporate videorecorder voor bedrijven en lokale kabelstation. De kwaliteit is in deze prijsklasse onge‰venaard en heel geschikt voor het toespelen naar of het overnemen van met non-lineair video editing gemaakte produkties. De prijs is stevig, rond de fl. 8.000,-. Helaas voor hobbyisten aan de prijzige kant.

Toch analoog?
Voor wie een DCR te duur vindt duiken er de laatste tijd verrassend goede analoge Hi8 camcorders op. Daarbij worden digitale technieken gebruikt om de analoge Y/C-kwaliteit verder op te voeren. Als voorbeeld de Sony CCD-TR2200. De hoge beeldkwaliteit van meer dan 400 lijnen haalt deze Sony camcorder uit:

een ingebouwde Time Base Corrector (TBC);

grote koppentrommel;

inregeling op het gebruikte tape-type;

optische beeldstabilisatie.
Heel geschikt voor corporate video, lokale nieuwsgaring en videoconferencing. De going-prijs ligt rond de fl. 2.600,-.

APS
Van video naar het APS van Kodak. De snapshooters kijken vooral naar het gemak van de nieuwe cassette. De film en alle informatie op de magneetstrook blijven gewoon in de APS-cassette zitten. Geen vingertjes of krassen meer en altijd de opname-informatie bij de hand. Het uitzoeken bij nabestelling gaat via een, na het ontwikkelen door de centrale, meegeleverd contactvel. Andere voordelen voor de consument zijn:

keuze uit meerdere opnameformaten. O.a. het 9:16 landschapsformaat en het standaard 2:3 formaat;

filmpjes kunnen gewisseld worden. Spoel de nog niet volledig belichte film terug en vervang deze door een ander. Bij het opnieuw inleggen van de eerste cassette spoelt de camera' automatisch tot de plaats waar u op het filmpje gebleven bent;

de cassette voorziet in een Information eXchange (IX) tussen fotocamera's, ontwikkel- en andere randapparatuur.
Die IX-specificaties leiden tot een fenomeen dat in de wandelgangen `Kodak's Semi-Digital Camera ´ wordt genoemd. Daar de APS-beelden allen via een eigen ID ge‹dentificeerd kunnen worden is het gemakkelijk om er PC-randapparatuur voor te ontwikkelen. Scanners kunnen de 2K aan informatie per fotoframe uitlezen en vertalen naar de besturingssoftware. De kwaliteit van de 24 mm brede chemische APS-film is aanmerkelijk beter dan bij de budget digitale camera's. Zo krijgt men het beste van twee werelden:

een goede chemische beeldkwaliteit;

digitale procesinformatie gekoppeld aan de individuele fotobeelden.
Fuji heeft inmiddels al desktop filmscanners voor APS aangekondigd. Canon, Minolta en Nikon zullen spoedig volgen met voordelig geprijsde scanner voor hoogwaardige APS foto-input. Voor de consument is er de Snappy voor enkele honderden guldens.

Budget DPC
De digital Photo Camera (DPC) is binnen enkele maanden van een HighTech-produkt tot de consumer electronics-niveau afgedaald. Epson (de PhotoPC) heeft er al eentje voor onder de fl. 1.000,- en Kodak levert al een relatief goede DC50 voor circa fl. 2.000,-. Fuji, Chinon, Logitech en Sony laten zich evenmin onbetuigd en leveren modellen met zoomobjectieven en PCMCIA-geheugenkaarten. De betere modellen komen op een resolutie van 768 x 512 pixels. Ruim voldoende voor monitor/TV-presentaties en eenvoudig kleurendrukwerk.
Diverse firma's leveren al allerlei accessoires voor de budget DPC.
Ondermeer filters, close-up lenzen, PCMCI hard disks en tassen. De eerste combinatie met een notebook werd ook al gesignaleerd. Echt iets voor schade-experts en makelaars. De budget DPC is natuurlijk nog lang geen snapshot-boxje. De prijs is al gauw 5 tot 10 maal zo hoog als bij een eenvoudige APS-fotocamera. Ook valt de beeldkwaliteit in vergelijking met de gewone chemische film tegen. Niettemin valt er met de juiste inkjet & papiercombinatie best een aardig printje te maken. Een aardige toepassing is op alternatieve materialen zoals stickers, vlaggen, tassen en T-shirts. En wiet weet gaat het aantal pixels de komende generaties weer flink omhoog.
Video, foto en de MPC groeien snel naar elkaar toe. De digitalisering van oorspronke-lijk analoge en chemische media is daarvoor verantwoordelijk. Toch blijven er uit het oogpunt van kwaliteit en toepassing verschillende wegen bestaan Een speelfilm past immers niet op een gewone MPC en zelfs een APS-familiecamera schiet betere foto's dan een Kodak DC50. Voor een totale convergance van de PC met beeldmedia zijn een betere fotografische en opslagcapaciteit bij video nodig. Dat zal vermoedelijk nog enkele hardware-generaties duren.

U.S.