We beginnen met een produkt waarover u eind vorig jaar al iets heeft kunnen lezen, en waarbij we beloofden u op de hoogte te houden van nieuwe ontwikkelingen. We bedoelen de 3D Sound geluidsdragers, die door het Larense bedrijf Practical Music in Nederland en daarbuiten worden vertegenwoordigd. Eerst een paar geheugenopfrissers.
3D Sound
Vorig jaar presenteerde het Larense bedrijf Practical Music op de
Music & Harmony beurs het fenomeen van de 3D Sound
geluidsdragers,
bestemd voor populaire samplers zoals de Akai S1000/3000, de E-Mu
EIIIxp, de Digidesign SampleCell II, de Kurzweil K2000, de Roland
S700 en de Ensoniq ASR-10.
Het principe van een 3-dimensionale geluidsweergave is in eerste
instantie ontstaan uit een jarenlang onderzoek van Amerikaanse
professoren, die het principe van het menselijk gehoor probeerden
te doorgronden. Twee muzikale enthousiastelingen, de Amerikaan
Chuck Plaisance en de Oostenrijker Franz Pusch, beide behoorlijk
ervaren in muziek en vooral de technische zaken daarachter,
gingen
hier, eerst ieder nog apart, op door en onderzochten of de
3-dimensionale weergave van geluid het een en ander zou kunnen
toevoegen aan hun en andermans muzikale leven. Toen ze elkaar in
1992 tijdens een conferentie ontmoetten besloten ze samen het
bedrijf `3D Sound International' op te zetten, met als
standplaats
Los Angeles. In hun uitstekend geoutilleerde geluidsstudio
fabriceerden ze enkele (zeer kostbare) machine's waarmee ze in
combinatie met krachtige computers geluid op zo'n manier konden
opnemen, dat de weergave een ruimtelijkheid meekreeg
vergelijkbaar
met het luistervermogen van ons eigen menselijk gehoor. De
3D-samples worden `true to reality' opgenomen, waarbij geen
elektronische foefjes worden gebruikt om het 3-dimensionale
effect
te genereren. Door uit meer dan tweeduizend opgenomen samples de
meest bruikbare te selecteren en te combineren, wordt aldus een
zeer realistische weergave bereikt van een akoestisch instrument
zoals een piano.
Practical Music
Voor de commerciële uitbating van hun 3D-produkten in Europa
zochten ze contact met Tom Pearce, een in Nederland wonende
Engelsman die in zijn geluidstechnische en muzikale carri
ère zijn
sporen al behoorlijk had verdiend. Na tal van omzwervingen kwam
Tom
Pearce uiteindelijk terecht in Nederland en richtte hij
`Practical
Music' op. Dit bedrijf, dat zich ook bezig houdt met het
schrijven
en produceren van muziek voor hedendaagse muzikanten van diverse
pluimage, doet dingen voor radio en TV en geeft technische
adviezen
ten behoeve van (MIDI) studio's, programmering en
geluidstechniek.
Omdat Practical Music er in de personen van Cristine en Willem
Lang
inmiddels ook flink wat commerciële en computertechnische
expertise
bij had gekregen, en het enthousiasme voor de 3D-vinding zonder
aarzeling werd gedeeld, werd de binding met 3D Sound
International
aangegaan.
Jamel
Over Practical Music eerst nog het volgende. U kon al lezen dat
ze
regelmatig met diverse muzikanten samenwerken. Onlangs verscheen
een single-CD van de jonge Franse zanger Jamel, als eerste
officiële CD-project van Practical Music en opgenomen in de
Loosdrechtse Byton Studio. Dit project werd opgezet uit
enthousiasme voor de vocale kwaliteiten van Jamel, om aldus deze
jonge zanger in de vaart der volkeren omhoog te stuwen. Met
idealisme ook, als kansscheppende tegenhanger voor de grote en
(te)
veel bepalende platenmaatschappijen. Een mooie gedachte met goed
gevolg. Jamel, zijn CD is gevuld met drie pakkende popsongs
waarvan
vooral het titelnummer (In my Music House) positief opvalt, heeft
hierdoor al de nodige airplay in Nederland en ook Frankrijk en
Canada gehad. En er zullen ongetwijfeld nog meer CD's volgen,
wellicht van Jamel maar in ieder geval van andere muzikanten. Zo
vernamen we dat producer Tom Pearce binnenkort de studio in gaat
met een Bulgaarse vocaliste. Wordt dus vervolgd.
Audio
Terug naar de 3D Sound geluidsdragers. De eerste 3D Sound CD-ROM
in
de serie was de `The Piano Volume I', die eind vorig jaar met
succes op de markt werd gebracht. Deze CD-ROM is vooral gevuld
met
driedimensionale piano-samples van een Bosendorfer 9 foot
Imperial
concertvleugel en een Yamaha C7 piano. Nu zijn verschenen de
audio
sample CD's `3D Drums, vol. I, The Stingray Kit' en `3D SFX, vol.
I, Industrial Sound Events', met prijzen rond de tweehonderd
gulden.
De 3D Drums CD is gevuld met 76 tracks, die elk weer een groter
of
kleiner aantal drumgeluiden van dezelfde soort bevatten. De
samples
zijn driedimensionaal en live opgenomen in een studio en op een
podium, met onder andere Gary Ponder als enthousiaste trommelaar.
Het wemelt van de kicks, snares, toms, cymbals en HiHats, in
allerlei varianten en in vele geluidssituaties te gebruiken.
Wie van geluidseffecten houdt zou eens moeten luisteren naar de
3D
SFX CD. Hierop staan, verdeeld in 58 tracks met weer elk een
aantal
samples, de meest maffe, hersenkrakende en
burenruzie-veroorzakende
geluiden. In verschillende lengtes, van een halve seconde tot
anderhalve minuut, komen allerlei klanken voorbij die veelal zijn
te horen op industrie-terreinen. Moters, trams, elektrische
zagen,
kranen, hamers, printers, het is er allemaal, in diverse
gradaties
en dynamiek. Uitstekend geschikt voor diegenen die een ietwat
andere muziekrichting uitgaan dan zij die zich warm wentelen in
New
Age.
Conclusie
De 3D Drums en de 3D SFX zijn allebei prima audio-sample CD's
voor
drum- en effecten-fanaten. De werking van de speciale
driedimensionale opname-techniek is goed te horen; de meeste
samples hebben een hoorbare ruimtelijke werking. Het is
natuurlijk
nog een hele kunst om dat op een goede manier in uw sampler te
krijgen. Om die ruimtelijkheid mee te nemen dient een en ander in
uw sampler goed af te stellen voor een resultaat naar
tevredenheid.
Maar: oefening baart hier veel muzikale kunst.
In de loop van het jaar zullen er nog meer van dit soort CD's (op
audio- en CD-ROM formaat) worden uitgebracht. Zo mogen we in 1996
de volgende titels verwachten: Dreamweaver Fender Rhodes Suitcase
73, Piano Volume 2, Analog Synth (inclusief een echte Moog) en
Hammond B-3. Daarnaast liggen de ideeën al klaar voor de
vervaardiging van titels als: Cyber Sound Effects, Orchestra,
Brass, en Strings. U hoort hier zeker meer van.
Inl.: Practical Music: 035-5312726; email: pmus@knoware.nl.; 3D
Sound homepage: http://www.3dsound.com/3d.
Notatie
Vele mensen maken muziek, op allerlei niveau's. De een is gauw
tevreden, terwijl de ander zijn of haar muzikale idee
ën nootje
voor
nootje wil/moet noteren. Voor deze laatste groep, amateur of
professional, zijn notatieprogramma's sterk aan te raden. Ook
muziekscholen kunnen er zeer veel aan hebben, en wat te denken
van
de arrangeur die zijn studiomuzikanten moet voorzien van
bladmuziek. Muziekuitgevers kunnen gemakkelijk hun aanbod
uitbreiden en hebben met speciale notatiesoftware tevens de
mogelijkheid hun klanten een onbekend stuk voor te laten spelen.
Kortom, zo'n notatieprogramma is onmisbaar voor iedereen die zijn
of haar muzikale idee
ën snel en duidelijk op papier wil krijgen
en
er weinig of geen sequence-mogelijkheden bij nodig heeft. Dit
laatste moeten we er tegenwoordig wel bij vermelden, want de
grote
software-sequencers als Logic en Cubase hebben ook zeer ruime
notatiemogelijkheden ingebouwd. U krijgt deze maand een overzicht
van twee specifieke notatieprogramma's, die ieder een eigen
doelgroep (en portemonnee-inhoud) vertegenwoordigen. Daarbij
werkt
de een onder DOS en de andere onder Windows. Dit keer is de
Windows-versie het goedkoopste...
Music Printer Plus
Veel MIDI-software wordt aan de grafische wetten van MS Windows
onderworpen, terwijl andere programma's `gewoon' een nieuwe
update
krijgen. Geen van beide softwarewetten is dit keer van
toepassing,
want in het geval van het professionele notatieprogramma Music
Printer Plus is versie 4.1 waarschijnlijk definitief de laatste.
Music Printer Plus is bestemd voor MS DOS computers, die minstens
640 KB aan werkgeheugen kunnen gebruiken. Het zal logisch klinken
dat met een grotere computerkracht en meer snelheid het werkgemak
evenredig zal toenemen. Voor alle duidelijkheid: het programma
maakt dus geen gebruik van de grafische Windows-omgeving. Het
invoeren van de noten doet u via een MIDI-instrument of via het
QWERTY-toetsenbord, eventueel in combinatie met een muis. De
snelste manier is die via een synthesizer of ander
MIDI-instrument.
Net zo snel als de muziek wordt gespeeld worden de noten
genoteerd,
in realtime dus.
Fouten kunnen eventueel via de precieze `step by step' manier
worden gecorrigeerd. In de praktijk blijkt dit echter
gemakkelijker
te gaan met het computertoetsenbord. Via dezelfde MIDI-apparatuur
kan alles weer worden afgespeeld, zodat de muzikant/componist een
constante greep op zijn partituren houdt. Hij kan checken of zijn
idee
ën bruikbaar zijn en/of alle partijen tezamen wel naar wens
klinken. Dit kan in elk gewenst tempo, versneld voor- of
achteruit,
per partij of per instrumentengroep.
Om het bedieningsgemak nog extra te vergroten, is Music Printer
Plus opgedeeld in drie onderdelen: Realtime Entry, Edit Mode en
MIDI Performance. Verder kunt u bij het opstarten van het
programma
al een documentnaam opgeven. Doet u dat niet, dan wordt gestart
met
het document waarmee bij een vorige sessie als laatste is
gewerkt.
Met de automatische document backup en een autosave-optie is
voldoende veiligheid ingebouwd, om aldus computerstoring een stuk
minder fataal te laten zijn. Dit soort dingen maakt het programma
redelijk overzichtelijk, wat vooral te danken is aan het feit dat
de ontwikkelaars van Music Printer Plus (Gary Barber en Jack M.
Jarret) zelf componerende, uitvoerende en onderwijzende
muzikanten
zijn.
Realtime Entry
Een muziekwerk, gespeeld op een MIDI-muziekinstrument, wordt via
een MIDI-interface direct vertaald in notenschrift. Voordat de
noten worden genoteerd kiest de gebruiker eerst een document. In
dat document kan hij diverse keuzes maken. Zoals het totaal
aantal
partijen, sleutels, voortekens, maatsoorten, de richting van de
stokken, een groepering van gelijke notenwaarden, de maatindeling
en het tempo. Per keer kunnen maximaal twee balken tegelijk
worden
opgenomen. Hierbij kunt u kiezen op welke balk (of allebei de
balken) de noten moeten worden genoteerd. Bovendien is het
mogelijk
tijdens de opname van volgende partijen te besluiten of u eerder
opgenomen partijen al dan niet hoorbaar laat meelopen.
Tempo en startpunt van de opname kunnen geheel naar wens worden
gekozen: per noot of nootgroep (steptime), per maat, enzovoort.
De
opname start vanaf het punt waar de cursor in de partituur wordt
gezet. Eventueel kan het opnemen ook automatisch stoppen op een
van
te voren gekozen punt. Door de aanwezige
MIDI-synchronisatiefaciliteiten kan Music Printer Plus ook in
combinatie met MIDI-sequencers worden gebruikt. Met de aanwezige
SMPTE-generator is het zelfs mogelijk het programma in te zetten
bij het beeldsynchroon monteren van muziek bij audiovisuele
toepassingen.
Edit Mode
In deze mode worden alle kleine (meestal ritmische)
onvolkomenheden
tijdens het inspelen op het scherm getoond. Gelukkig zijn de
foutjes meestal simpel op te lossen door middel van het
bijstellen
van de nootprecisie via het quantize-commando. Als alle noten met
muis en toetsenbord weer kloppend zijn gemaakt, kan de muzikant
zijn persoonlijke voordrachtwensen aangeven met noodzakelijke
tekens voor zaken als dynamiek, tempoveranderingen en
articulatie.
Verder vinden we hier ook de kopieer- en transponeerfuncties, die
per partij apart te gebruiken zijn.
Bij het transponeren wordt de (noot)stokrichting automatisch
aangepast. Ook kunt u automatisch maatnummers laten toevoegen en
is
het met de Staff Copy functie mogelijk alle karakters van de ene
naar de andere staff te kopiëren. Bovendien kunt u de noten
voorzien van automatisch uitgevulde (song)teksten,
accoordsymbolen
en gitaardiagrammen. Music Printer Plus gedraagt zich dus behalve
als een muzikale tekstverwerker ook als een desktop publishing
programma, waarmee u een totale opmaak kunt doen.
Met behulp van het toetsenbord kan de Edit mode het gebruik van
een
MIDI-instrument omzeilen. Vanuit deze mode kunnen de noten en
muziektekens namelijk vanaf het toetsenbord worden ingevoerd. De
diverse symbolen bevinden zich onder de toets met de eerste
letter
van de Engelse naam, zoals de kwartnoot onder de Q (quarter note)
en de zestiende onder de S (sixteenth note).
MIDI Performance
In deze mode is het mogelijk om het muziekstuk op diverse
manieren
en in allerlei combinaties af te luisteren. Voor elke partij kunt
u een apart MIDI-kanaal instellen, en is het ook mogelijk om een
tweestemmige partij op
één balk via gescheiden MIDI-kanalen uit
te
sturen. Wanneer bij de externe klankbron, bijvoorbeeld een
synthesizer (ook SoundBlaster-achtige geluidskaarten worden
ondersteund), de MIDI-ontvangstkanalen overeenkomstig de
partituur
worden ingesteld, kunt u dus elke partij met zijn eigen geluid af
laten spelen. Dit kan vanaf het begin of vanaf iedere
willekeurige
plek in de compositie.
Tijdens het afluisteren, waarbij met een Channel Filter bepaalde
klanken kunnen worden uitgefilterd, mag op elk gewenst ogenblik
worden overgesprongen naar de Edit Mode. Erg handig, want zo kun
je
altijd eventuele verbeteringen aanbrengen. Er is verder een
software-matige controle van de stereo positie van ieder
instrument
per MIDI-kanaal, een Echo MIDI in en out tijdens het terugspelen
van het stuk en u kunt standaard MIDI-files in achtsten- of
triolen-notatie importeren. De meeste bekende MIDI-interfaces,
ook
de voor notebooks en laptops bestemde Key MIDIator en de PC Music
Maker Studio Box worden ondersteund.
Printen
Een notatieprogramma is natuurlijk weinig waard als u al het
compositiewerk niet op een aanvaardbare manier op papier kunt
krijgen. Maar dat zit wel goed bij Music Printer Plus. De
ingespeelde noten en alle andere noodzakelijke dingen daarom heen
kunnen goed worden uitgeprint, waarbij er verschillende keuzes
zijn: per instrument, per instrumentgroep of de complete
partituur.
Een duidelijk en controlerend zicht op het beeldscherm is
gegarandeerd door de Zoom-functie. Het is daarnaast mogelijk
meerdere documenten tegelijkertijd te printen. U kunt de
printer-output ook opslaan in het bekende PCX-formaat, wat weer
te
gebruiken is in allerlei andere programma's die dit grafische
formaat accepteren. De meeste programma's doen dit overigens,
want
PCX is een veel gebruikt formaat.
Vroeger kon het programma alleen 9 en 24 naalds matrixprinters
aansturen. Logisch, want de gemiddelde computerende componist had
in de meeste gevallen ook niet meer aan zijn apparaat hangen.
Maar
er waren ook nadelen: de wollige afdruk zag er niet echt
professioneel uit. Met de dalende prijzen van de laatste jaren is
de beschikbaarheid van betere printers een stuk groter geworden.
Music Printer Plus is hier natuurlijk in meegegroeid, en kan nu
ook
overweg met mooie afdrukken uitspuwende printers als Deskjets en
Laserjets.
Conclusie
Music Printer Plus is een degelijk en volwassen programma voor
muzikale tekstverwerking en opmaak. In het begin lijkt dit
DOS-programma nogal stug te werken, gewend als we zijn aan die
alles-omvattende Windows-grafica. Maar als de systematiek eenmaal
duidelijk is, valt er prima mee te werken. De print heeft een
uitstekende kwaliteit, maar dat is natuurlijk een voorwaarde voor
een programma van ruim boven de duizend gulden. Ook de
bijgeleverde
documentatie is verzorgd uitgevoerd en bestaat uit twee
uitgebreide
boeken (MIDI en Editing). Zoals gezegd is versie 4.1
hoogstwaarschijnlijk de allerlaatste. Maar dat is zeker geen
reden
om Music printer Plus niet aan te schaffen, want het voldoet ook
tegenwoordig aan de meeste wensen van een noot dtp-er.
Inl.: 030-2880166
Personal Composer
De PC-software met deze naam is een computerprogramma om vooral
bladmuziek af te drukken en ook MIDI-bestanden te maken. Om het
preciezer te zeggen: het is een notatieprogramma met
sequencer-opties. In de Verenigde Staten wordt Personal Composer
al
sinds 1983 door een groep enthousiaste PC-bezitters en
muziekliefhebbers gebruikt. Ook door professionals, want het
scheen
daar
é
én van de beste programma's te zijn om in samenwerking met
een PC muziek te maken. Na het verschijnen van Personal Composer
3.3 voor DOS besloot men een Windows-versie te gaan maken, die de
gebruikers nog meer functionaliteit zou gaan bieden.
Personal Composer bestaat dus al jaren, maar is lange tijd niet
in
Nederland en Belgi
ë verkrijgbaar geweest. Dat is met de komst van
de Windows-versie nu veranderd. Het programma biedt met een
relatief lage prijs van rond de vijfhonderd gulden genoeg om het
vele notenschrijvers naar de zin te maken. Personal Composer is
dus
in de eerste plaats een programma voor het maken van bladmuziek.
Het biedt alle belangrijke functies die hiervoor nodig zijn,
zoals
invoer van noten met behulp van muis, PC-toetsenbord of
MIDI-instrument, diverse sleutels, automatische plaatsing van
maatstrepen, blokfuncties voor het kopi
ëren en verplaatsen van
stukken muziek, automatische transpositie, muzieksymbolen, tekst
enzovoort. De muziek kan desgewenst worden afgespeeld via een
geluidskaart of MIDI-kaart die door Windows wordt ondersteund.
Notatiemogelijkheden
Deze zijn behoorlijk uitgebreid, wat natuurlijk niet vreemd is
voor
een notatieprogramma dat Personal Composer toch vooral is.
Behalve
via de MIDI-kanalen kunt u van alles aan nootzaken via de muis en
het toetsenbord invoeren. Zo heeft u de keuze uit alle
notenwaarden, van een hele noot tot en met een 1/128 noot. Verder
kunt u notenbalken (t/m 16 lijnen) en noten van verschillende
grootte gebruiken en heeft u de beschikking over tot 15 maten per
notenbalk, met hierop maximaal vier (onafhankelijke) stemmen. De
noten kunnen 12 verschillende vormen meekrijgen, waarbij
gepuncteerde noten ook mogelijk zijn, ook met twee of drie
punten.
Antimetrische figuren (duolen, triolen, kwartolen, kwintolen
enzovoort) in allerlei formaten zijn volop voorradig, zoals
kwartolen binnen triolen en kwintolen binnen duolen. De afstand
tussen de noten kan automatisch of door de gebruiker worden
bepaald
en is exact in te stellen. Achtste-noten en kortere noten kunnen
overal naar keuze los (met vlaggen) of met waardestrepen worden
geschreven. Handig is dat bogen en dergelijke automatisch worden
aangepast wanneer de grootte van de maten verandert. Van iedere
noot is afzonderlijk te bepalen of de stok omhoog of omlaag moet
staan. Zolang u met é
én stem op een notenbalk werkt, wordt
automatisch elke notenstok in de juiste richting gezet. Tenslotte
dient nog opgemerkt te worden dat er ook accoordsymbolen kunnen
worden gebruikt, en dat gitaargrepen mogelijk zijn.
MIDI-opties
Bij het opnemen (het zelf maken van MIDI-bestanden in het
sequence-gedeelte) en het afspelen van muziek kunt u diverse
opties
gebruiken. Zo is het mogelijk om verschillende notenbalken toe te
wijzen aan verschillende afspeelapparaten, als ze maar een
MIDI-ingang hebben. Om een voorbeeld te noemen: u laat een
pianopartij via een elektronische piano klinken, tegelijkertijd
brengt de drumcomputer de slagwerkpartijen ten gehore en wordt
een
klarinetpartij via een geluidskaart afgespeeld. Nu we het daar
toch
over hebben: u kunt alle geluidskaarten gebruiken die onder
Windows
werken, zoals de SoundBlaster, de Pro Audio Spectrum en -Studio,
de
Soundman, de Terratec PCM Master, de Gravis Ultrasound, de Sound
Galaxy, de Media Concept, de Power Media en de Turtle Beach
geluidskaarten. Ook de MPU401-standaard wordt keurig ondersteund.
Bij afspelen via de MIDI-kanalen wordt rekening gehouden met
herhalingstekens, tempo-aanduidingen, dynamische tekens en
pedaalsymbolen. Verder is er een mogelijkheid uw MIDI-file
volgens
het GM-formaat de boxen uit te laten schallen, waarbij u de
gebruikelijke 128 instrumenten ter beschikking staan. Hierbij
kunnen verschillende MIDI-poorten en -kanalen tegelijk worden
benut. Bij het afspelen en opnemen via MIDI kunnen diverse
parameters nauwkeurig worden ingesteld, zoals key velocity,
linear
transition, envelope transition, quantization, tempo, swing, en
nog
meer van zoiets. Niet gek, want in gemiddelde gevallen zult u dan
naast Personal Composer geen apart programma hoeven aan te
schaffen. Muziek kan via MIDI worden ingevoerd door elk apparaat
met een MIDI-out, waarbij de inkomende MIDI-boodschappen kunnen
worden omgezet in notenschrift. Daarnaast kunt u al bestaande
MIDI-files inladen, om ze daarna te laten omzetten in bladmuziek.
Printen
Het afdrukken van muziek is mogelijk met vrijwel iedere via
Windows
werkende printer, waarbij u kunt afdrukken op verschillende
formaten papier, waaronder A4 en Legal. Een handige mogelijkheid
van Personal Composer is dat uw al dan niet opgesierde
notenbalken
ook naar het Windows-klembord kunnen worden geprint, in dezelfde
snelheid als naar een printer. Op die manier kan bladmuziek
zonder
kwaliteitsverlies in elk onder Windows werkend tekstverwerkings-,
teken- of DTP-programma worden overgenomen en bent u niet
afhankelijk van een schermafbeelding of een PostScript-bestand
(waarbij u een postscript-printer nodig zou hebben).
U kunt alle Windows-lettertypen gebruiken, zoals True-Type, Type
Manager en bitmap-lettertypen. Verder heeft u diverse
opmaakmogelijkheden, zoals de in DTP-programma's gebruikte
`master
pages' optie waarmee u vaste teksten (bijvoorbeeld kop- en/of
voetteksten) voor elke pagina kunt opzetten. Ook kan een
automatische paginanummering worden ingesteld.
Twee versies
Dit programma is in twee versies verkrijgbaar: de 10-staff versie
en de 44-staff versie. De 10-staff versie (fl 385,-) is in de
meeste
opzichten gelijk aan de 44-staff uitgave (fl
. 575,-). Maar u bent
dan
wel gebonden aan maximaal tien notenbalken per systeem, waarbij
zoals gezegd wel weer op iedere notenbalk vier onderling
onafhankelijke stemmen kunnen staan. In de 44-staff versie kunnen
grote partituren worden gemaakt, tot 44 notenbalken per systeem.
Bovendien kent de 44-staff versie een functie voor automatische
partijen extractie: vanuit een partituur kunnen gemakkelijk
afzonderlijke partijen voor verschillende stemmen of instrumenten
worden samengesteld. Hierdoor is deze uitgebreidere versie bij
uitstek geschikt voor omvangrijke orkestpartituren.
Overigens is van het programma een demo-versie (inclusief kleine
handleiding, prijs fl. 7,50) beschikbaar, die is afgeleid van de
44-staff versie. U kunt hier bijna alles mee doen wat ook het
`echte' programma kan, behalve het opslaan of afdrukken van zelf
gemaakte partituren. Om de afdrukkwaliteit van Personal Composer
voor Windows te beoordelen, zijn diverse voorbeeldbestanden
meegeleverd, die u op uw eigen printer kunt afdrukken.
Conclusie
Met Personal Composer for Windows kunt u vele leuke en handige
dingen op notatiegebied doen, waarbij er tevens een aantal
sequence-mogelijkheden voorradig zijn. Het is dus in de eerste
plaats een notatieprogramma, bedenkt u dat wel. Voor een zeer
redelijke prijs kunt u op zeer acceptabel niveau uw componeerwerk
doen, waarbij diverse richtingen mogelijk zijn. Zo is het
programma
geschikt voor piano- en orgelmuziek en maakt het partituren voor
een strijkkwartet, diverse kamermuziek-ensembles, combo's en
koren
(eventueel met piano- of orgelbegeleiding). Doordat meer stemmen
op
é
én notenbalk kunnen worden gezet, is het ook bruikbaar voor
partituren voor harmonie-orkesten, een klein symfonie-orkest of
een
big band. Met de 44-staff versie komen daar nog eens de
partituren
voor grote bezettingen bij, zoals een uitgebreid symfonie-orkest
of
een koor met solisten en orkest.
Al met al heeft Personal Composer natuurlijk niet alle functies
die
Music Printer Plus in zich heeft. Maar dat is ook logisch met die
veel lagere prijs. Wie al die `zwaar professionele' snufjes niet
nodig heeft, kan een heel eind komen met een programma als
Personal
Composer, dat bovendien redelijk overzichtelijk in het gebruik
is.
Daarbij is het waarschijnlijk voor een minder ervaren
notatiesoftwaregebruiker ook prettiger in het gebruik, ook al
door
de grafische Windows-omgeving. Maar dat is weer heel persoonlijk
en
ook moeilijk in te schatten. Vraag in ieder geval eens een
demodiskette aan, dat kan zeker geen kwaad.
Inl.: 0546-685984
Rem Parlando